Spring naar inhoud

Het aantal gevangen muskusratten is sinds 1976 niet zo laag geweest. Dat meldt Wetterskip Fryslân. Daar staat tegenover dat op Schiermonnikoog voor het eerst sinds 2013 weer eens een muskusrat is gevangen. In het afgelopen jaar ving Wetterskip Fryslân 86 muskusratten. In 2024 waren dit er nog 357. Volgens het Wetterskip ligt de verklaring van de daling in de extra inzet van bestrijders in het noordoostelijke deel van de provincie. Het grootste deel van de muskusrattenpopulatie daar is in 2023 en 2024 gevangen, waardoor het aantal muskusratten daar niet meer toeneemt.

Beverrat

Op Schiermonnikoog was wel een bijzondere vangst. Daar werd voor het eerst sinds 2013 weer eens een muskusrat gevangen. Het waterschap denkt dat het dier naar het eiland is gezwommen, muskusratten zijn zeer goede zwemmers. Tussen Harich en Elahuizen ving het waterschap een beverrat van ruim 10 kilo. Dat gebeurt niet veel: sinds 1974 is dit de vijfde beverrat die in Fryslân is gevangen.

'Populatie onder controle'

Het waterschap bestrijdt muskus- en beverratten omdat ze gangen graven in dijken en oevers, die verzwakken daardoor. Bovendien verstoren de dieren volgens het waterschap de natuur door veel planten te eten en andere dieren te verjagen. Met 30 gespecialiseerde veldwerkers wordt geprobeerd om invasieve exoten, zoals muskus- en beverratten te bestrijden. Het waterschap meldt dat de populatie in Fryslân nu onder controle is. Landelijk is het aantal gevangen muskusratten juist met 17 procent toegenomen.

De beverrat op een wildcamera

De beverrat op een wildcamera© Wetterskip Fryslân

Na een lang kat-en-muisspel heeft het Friese waterschap bij Elahuizen een uitzonderlijke vangst gedaan: een beverrat van meer dan een meter lang. Beverratten worden sowieso al bijna nooit gevangen in Friesland. Dit was nog maar de vijfde in de afgelopen 50 jaar. Simon Dijkstra was een van de vangers. Voor hem is dit een unicum. "Ik werk al sinds 2008 bij het waterschap, maar ik had ook nog nooit de sporen gezien van een beverrat. Dat maakt deze vangst extra bijzonder."

Dol op appels

Ze kwamen het dier op het spoor met dank aan een natuurfotograaf. "Die had hem zien zwemmen in Het Zwin, een natuurgebied tussen Harich en Elahuizen. Een paar dagen later kreeg hij het dier op de foto, maar hij wist niet helemaal zeker of het om een beverrat ging." De fotograaf heeft het gemeld bij een boswachter, die een wildcamera plaatste met appels erbij. "En al snel had hij het beest keurig op beeld. Toen was het wel zeker." Hij at de appels voor de kooi wel op, maar in de kooi niet. Die liet hij met rust. De beverrat liet zich niet zomaar vangen. Maar daarna pas begon het werk voor Dijkstra en zijn collega's. "Vlakbij de camera van de boswachter hebben we een kooi neergezet met appels, want daar zijn ze gek op. Hij at de appels voor de kooi wel op, maar die in de kooi niet. Die liet hij met rust."

"Vijf keer zo erg"

Dat het waterschap zich zo inspant om een beverrat te vangen, is niet voor niets, zegt Dijkstra. "Hij heeft dezelfde eigenschappen als een muskusrat, maar dan vijf keer zo erg." "De gangenstelsels kunnen onze dijken verzwakken. En omdat we hier onder zeeniveau leven, willen we zo weinig mogelijk schade hebben aan onze dijken. De bestrijding is dus om ervoor te zorgen dat we droge voeten houden." En dus werd het een kat-en-muisspelletje. "We hebben wat appels voor de kooi weggehaald, maar toen waren we 'm even kwijt." Pas een paar dagen later, 's ochtends om 6.00 uur, ging plotseling de zender van de kooi af. "Dat betekent dat de klep was dichtgegaan. Hij zat erin."

De beverrat bij de kooi

De beverrat bij de kooi© Wetterskip Fryslân

Het bleek een joekel van een dier te zijn. "Ruim 10 kilo en van het puntje van de neus tot het einde van de staart 107 centimeter lang."

Groot en zwaar exemplaar

Een beverrat is groot, bruin knaagdier. Een volwassen beverrat heeft een lichaam van 40 tot 60 centimeter en een staart van 30 tot 45 centimeter. Het dier weegt gewoon tussen de 6 en 10 kilo. Deze beverrat bij Elahuizen is dus aan de grote en zware kant. Na de vangst is de beverrat doodgeschoten. Dat is protocol.

Niet de laatste beverrat

Sinds 1974 is dit de vijfde beverrat die in Friesland wordt gevangen. In andere regio's proberen ze de dieren tegen te houden bij de rivieren. "Maar er glipt wel eens eentje doorheen", zegt Dijkstra. "Dit zal niet de laatste zijn die we hier zien, maar het gaat niet heel snel."