De muskusrat (Ondatra zibethicus) is aan de bovenzijde donkerbruin tot kastanjebruin van kleur, en aan de onderzijde is dit dier lichter bruingrijs, grijs of vaalwit. Het is een dier dat in en bij water leeft. Het water moet wel minimaal 10 centimeter diep zijn en niet te zout. Oorspronkelijk komt de muskusrat uit Noord-Amerika. In Europa is hij ingevoerd. Het dier leeft meestal solitair en is 's nachts actief. Ze graven holen en gangen in dijken en maken nesten maken met uitgebreide ondergrondse gangenstelsels.
Muskus- en beverratten komen van nature niet voor in Nederland, ze zijn hier door menselijk handelen beland. Ook hebben de dieren bij ons nauwelijks natuurlijke vijanden. De dieren worden bestreden omdat ze schade brengen aan waterkeringen en oevers door holen en gangen in dijken te graven. Ook maken ze nestkommen met uitgebreide ondergrondse gangenstelsels. Zo veroorzaken ze verzakkingen in dijken en kades. In het ergste geval kan een dijk of kade doorbreken en een polder onder water lopen. Muskus- en beverratten vormen ook een bedreiging voor de biodiversiteit. De dieren staan daarom allebei op de Europese lijst van Invasieve soorten. Ze eten planten als riet en lisdodde weg, en verdringen daardoor inheemse diersoorten zoals de zwarte stern, de roerdomp en de kleine karekiet. Deze vogels leven in het riet, waar ook de muskus- en beverratten hun leefomgeving hebben.
Friesland
De populatie in Friesland is stabiel, maar in de rest van het land is dat anders. De Nederlandse waterschappen vingen in 2024 65.811 muskusratten, een stijging van 29 procent. De muskusrat komt in Fryslân vooral voor in het noordoosten van de provincie. De explosieve landelijke stijging komt door de hoge waterstanden in de winter en het voorjaar. Vooral uit Duitsland stroomden meer van de knaagdieren binnen, die door het hoge water hun holen niet konden bereiken en vervolgens de stroom af naar Nederland trokken om vaste grond te zoeken. De waterschappen vingen de meeste dieren dan ook in het grensgebied. Volgens Hummel is het niet te verwachten dat er vanuit Nederland meer muskusratten naar Fryslân zullen komen.
In 1993 werden nog 100.000 muskusratten gevangen in Friesland en het Westerkwartier. Wetterskip Fryslân heeft de afgelopen decennia veel geïnvesteerd in de bestrijding van de muskusrat, omdat deze schade veroorzaakt aan waterkeringen en oevers door het graven van holen en gangensystemen. Bovendien vormen ze een bedreiging voor de biodiversiteit, omdat ze andere dieren verdrijven. Daarom staan ze net als de beverrat op de Europese lijst van invasieve soorten.
Gelderland
Er zijn steeds minder muskusratten in Gelderland. Al jarenlang wordt er jacht op de dieren gemaakt en dat lijkt succes te hebben. Het terugdringen van het aantal muskusratten is belangrijk, want de dieren ondergraven onze dijken en kades. Een muskusrat is vegetariër die zich zeker in de winter voedt met rietstengels. Ze houden van natte, laaggelegen gebieden. Muskusratten zijn als konijnen: ze werpen drie keer per jaar gemiddeld zes of zeven jongen. Die zijn al na een half jaar geslachtsrijp. Reken dus maar uit hoeveel nakomelingen dat in een paar jaar oplevert. Eén paartje zorgt binnen een jaar voor tientallen nakomelingen en die zorgen na een half jaar ook voor nageslacht. En daarna is er geen houden meer aan. Daarom wordt de muskusrat op allerlei mogelijke manieren bestreden. Met klemmen, en fuiken, maar ook met levendvangende kooien. Zo gauw de rattenvanger verkleuringen aan de oever in het water ziet, wordt onderzocht of daar een nest zit. Als dat zo is wordt de plek gemarkeerd met stokken en wordt er net voor de ingang een klem geplaatst. De bestrijding van de muskusrat heeft hoge prioriteit voor de waterschappen. Daarom hebben alle vier de waterschappen langs onze rivieren zich verenigd en een gemeenschappelijke bestrijdingsdienst opgezet. "Van de Duitse grens tot aan Rotterdam controleren we twee keer per jaar alle dijken", aldus Jelmer Krom. Het goede nieuws is dat de bestrijding van de muskusrat is verhevigd. De controles zijn strenger en de rattenvangers zijn beter opgeleid. En dat heeft resultaat. In Gelderland is het nu al zo dat we het merendeel van de muskusratten vangen aan de grens met Duitsland. Dat komt omdat Duitsland geen muskusratten bestrijdt. Ze hebben ook bijna geen dijken, dus is bestrijding in Duitsland geen prioriteit.