Spring naar inhoud

Denny Kooijker is muskusrattenbestrijder.

Denny Kooijker is muskusrattenbestrijder.© RTV Oost / Sophie Bestman

Je komt ze overdag bijna niet tegen, maar ze veroorzaken flink wat overlast: muskusratten. Dit forse knaagdier leeft in het water en graaft voortdurend gaten in oevers en dijken. Om te voorkomen dat ze te veel schade aanrichten, worden ze al jaren actief weggevangen door bestrijders. Mét succes, want de aantallen lopen terug. Denny Kooijker uit Lemelerveld is zo'n muskusratten-bestrijder. Dat werk doet hij bij Waterschap Drents Overijsselse Delta. "Ik vind het heel belangrijk dat ik met mijn werk Nederland een stuk veiliger kan maken", vertelt hij.

Speuren

Het bestrijden van de muskusrat begint bij het opsporen van de nesten, zo legt Kooijker uit. "Ik speur de oevers af op zoek naar kleine keuteltjes of afgeknaagd riet. Als ik dat heb gevonden ga ik het water in en zoek ik met mijn handen en voeten de oever af, op zoek naar een nestgang." Als zo'n nest gevonden is, plaatst Kooijker er een klem bij. Dan komt hij later terug om te kijken of hij een muskusrat gevangen heeft.

Problemen

Muskusratten zijn familie van de woelmuizen, en dus niet van de ratten. Ze kwamen in de jaren '40 van de vorige eeuw via Duitsland het land binnen en leven langs de oevers van stilstaand en stromend water, zoals rivieren en beekjes. Ze hebben bijna geen natuurlijke vijanden en planten zich snel voort. De muskusrat brengt veel schade toe aan oevers en waterwerken. Daarnaast zorgt het gegraaf voor verzakkingen van (spoor)wegen en schade aan landbouwen natuurgebieden. Het waterschap heeft de plicht om de muskusrat te bestrijden. Als er niet wordt bestreden, gaat het geheid mis, aldus Kooijker. "Nederland ligt onder zeeniveau. Zo'n muskusrat kan wel zo'n big bag aan zand weggraven in een dijk. Voor je het weet heb je een dijkdoorbraak."

Terugdringen

Het doel van de bestrijders is om de muskusrat terug te dringen tot de grens met Duitsland. Het idee is om dat voor 2034 bereikt te hebben. "Dat gaat de goede kant op", vertelt Kooijker. "Ze zijn er nog wel, maar steeds minder."

hoornaar

Dit artikel is het eerste in een reeks van acht en heeft als doel inwoners van Dongen te informeren over de Aziatische hoornaar. Uitroeien van deze invasieve soort is niet meer mogelijk, maar door samenwerking kan de overlast en schade wel worden beperkt. De Bijenhouders vereniging St. Ambrosius Dongen heeft daarom een interne Taskforce Aziatische hoornaar opgericht. In 2026 wil zij, samen met inwoners, actief inzetten op het opsporen en bestrijden van koninginnen en hun nesten in en rond Dongen. De Aziatische hoornaar (Vespa velutina) is afkomstig uit de regio Shanghai in China. Via internationaal transport kwam de soort in 2004 in Zuid-Frankrijk terecht. In 2017 werd het eerste Nederlandse nest gevonden in Nederland. Inmiddels is de hoornaar in heel Nederland waargenomen. Door zijn snelle voortplanting vormt hij een ernstige bedreiging voor biodiversiteit en volksgezondheid.
De hoornaar leeft in kolonies met een duidelijke taakverdeling. Er zijn twee soorten nesten: een klein voorjaarsnest (primair nest) waarin de kolonie wordt opgestart. Zo’n primair nest is vaak te vinden in vogelhuisjes, overkappingen, tuinhuisjes op plaatsen waar het lekker warm is.

ah1

primair nest – Foto: Peter Ballemans

Later in het voorjaar verhuist de kolonie naar een groot zomernest (secundair nest). Vaak vind je zo’n secundair nest hoog in een boom, niet midden in een bos maar aan de randen van het bos, ze houden van de ochtend zon. Het secundaire nest kan uitgroeien tot de grootte van een skippybal en wel 20.000 tot 30.000 hoornaars kan bevatten. De Aziatische hoornaar is een zogenoemde cultuurvolger en komt vooral voor in (rand)stedelijk gebied, er zijn in 2025 secundaire nesten gevonden in het centrum van Dongen…!

ah226

secundair nest in Dongen – Foto: Piet Rullens

Wat eet de Aziatische hoornaar?
In het voorjaar leeft de koningin voornamelijk van suikers uit nectar, boomsappen en fruit. Later in het seizoen schakelt de kolonie over op eiwitten nodig voor het voeden van de larven, die eiwitten worden verkregen uit honingbijen, wilde bijen en andere insecten. Hierdoor heeft de soort een grote impact op insectenpopulaties en bestuiving.

Weetjes over de Aziatische hoornaar

  • Hij heeft in NL geen natuurlijke vijanden
  • Een nest kan 20.000-30.000 hoornaars bevatten.
  • Een nest produceert 100-200 nieuwe koninginnen.
  • Het aantal nesten kan oplopen tot 12 per vierkante kilometer.
  • Het is hoofdzakelijk een vleeseter (eiwitten) nodig om hun larven te voeden.
  • Een nest eet per jaar 11kg insecten (meer dan 100.000 stuks)
  • In de larven zijn sporen aangetroffen van 1447 verschillende prooi soorten.
  • Bij defensief gedrag spuiten ze vloeistof in je ogen, irritatie en pijnklachten.
  • Defensief gedrag ontstaat binnen een straal van 3 meter vanaf het nest.

Wil je op de hoogte blijven?mMeld je dan aan op de facebookgroep “Aziatische hoornaar in Dongen” via deze

URL: https://www.facebook.com/groups/814671444874366/

Het volgende artikel heeft als onderwerp: Hoe herken ik de Aziatische hoornaar?