Spring naar inhoud

Mensen van het waterschap op zoek naar bever- en muskusratten

Mensen van het waterschap op zoek naar bever- en muskusratten© RTV Drenthe/Marjolein Lauret

In 2025 hebben de vier waterschappen in Noordoost-Nederland samen meer muskus- en beverratten gevangen dan het jaar ervoor. Zo vingen ze er in 2024 meer dan 8.800, in 2025 is dat aantal gestegen naar meer dan 9.000. Waterschappen Noorderzijlvest en Drents Overijsselse Delta vingen de minste knagers. Dat is goed nieuws, want het is een signaal dat er weinig meer van de dieren in het werkgebied zitten.

Slootje in, slootje uit

"Dat komt doordat we met gespecialiseerde teams naar de muskus- en beverratten speuren", vertelt Guido Hamstra van WDO Delta. "Elke dag het water in, het water uit. Klemmen en kooien zetten en de volgende dag weer leeghalen. Het is hard werken." Het is volgens de waterschappen noodzaak de dieren uit te roeien, omdat ze een risico zijn voor onze veiligheid. "Ze graven holen en gangen in dijken en oevers. Ook maken ze nestkommen met uitgebreide ondergrondse gangenstelsels. Daardoor kunnen dijken en kades verzakken of zelfs doorbreken", legt Hamstra uit. De meeste vangsten vonden plaats in het werkgebied van de waterschappen Vechtstromen en Hunze en Aa's, direct langs de grens met Duitsland. "Onze Oosterburen vinden de bestrijding van de beesten minder belangrijk. Maar wij zitten onder zeeniveau, dus voor ons is het wel een probleem dat ze het in Duitsland minder serieus nemen." Om de Duitse collega's bewuster te maken van het probleem, zijn er afgelopen november net over de grens in de Graftschaft Bentheim muskusratten gevangen. Samen door Nederlandse en Duitse bestrijders, vlakbij het gebied van waterschap Vechtstromen.

Verzin een list

Waar de gewone bever, met de platte dikke staart, beschermd is, is de beverrat dat niet. Die is te herkennen aan de lange dunne staart. Ze komen van nature niet voor in Nederland, maar zijn door menselijk handelen hier gekomen. Net als de muskusrat. Die heeft inmiddels een list bedacht om de val te ontlopen: hij kruipt in de beschermde beverburcht. "In de buurt van de bever mogen wij niets doen. Hoewel het heel slim is van het beest, is het voor ons een gigantisch probleem", duidt Hamstra.

De waterschappen streven er naar om vanaf 2034 geen bever- en muskusratten meer te hebben.

Het aantal gevangen muskusratten is sinds 1976 niet zo laag geweest. Dat meldt Wetterskip Fryslân. Daar staat tegenover dat op Schiermonnikoog voor het eerst sinds 2013 weer eens een muskusrat is gevangen. In het afgelopen jaar ving Wetterskip Fryslân 86 muskusratten. In 2024 waren dit er nog 357. Volgens het Wetterskip ligt de verklaring van de daling in de extra inzet van bestrijders in het noordoostelijke deel van de provincie. Het grootste deel van de muskusrattenpopulatie daar is in 2023 en 2024 gevangen, waardoor het aantal muskusratten daar niet meer toeneemt.

Beverrat

Op Schiermonnikoog was wel een bijzondere vangst. Daar werd voor het eerst sinds 2013 weer eens een muskusrat gevangen. Het waterschap denkt dat het dier naar het eiland is gezwommen, muskusratten zijn zeer goede zwemmers. Tussen Harich en Elahuizen ving het waterschap een beverrat van ruim 10 kilo. Dat gebeurt niet veel: sinds 1974 is dit de vijfde beverrat die in Fryslân is gevangen.

'Populatie onder controle'

Het waterschap bestrijdt muskus- en beverratten omdat ze gangen graven in dijken en oevers, die verzwakken daardoor. Bovendien verstoren de dieren volgens het waterschap de natuur door veel planten te eten en andere dieren te verjagen. Met 30 gespecialiseerde veldwerkers wordt geprobeerd om invasieve exoten, zoals muskus- en beverratten te bestrijden. Het waterschap meldt dat de populatie in Fryslân nu onder controle is. Landelijk is het aantal gevangen muskusratten juist met 17 procent toegenomen.