Spring naar inhoud

Het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO) en het Agentschap voor Natuur en Bos zoeken mensen die de Aziatische hoornaar in de val willen lokken. Op 1 maart wordt het burgeronderzoek naar de voorjaarsvallen voor koninginnen van de Aziatische hoornaar opnieuw opgestart. 2026 is het derde en het laatste jaar dat het onderzoek loopt.

De onderzoekers roepen de mensen die zo'n voorjaarsval of lenteval hebben, op om hun vangsten vanaf 1 maart tot en met 31 mei te registreren op MijnTuinlab.be. In 2024 hebben burgers 1.628 vallen en 3.984 gevangen koninginnen gerapporteerd. In 2025 is het aantal vallen toegenomen tot 4.067 en hebben burgers 15.880 gevangen koninginnen gemeld. De onderzoekers hopen dat dit jaar nog meer mensen deelnemen aan het burgeronderzoek.

Een val lokt koninginnen van Aziatische hoornaars door middel van een commerciële lokstof of een zelfgemaakt mengsel van een derde witte wijn, een derde bier en een derde honing of suikerwater. De lokstof moet worden afgeschermd, opdat insecten er niet in kunnen verdrinken. De andere insecten die de val betreden, moeten zo snel mogelijk worden vrijgelaten.

De gehate suzuki-fruitvlieg heeft een nieuwe natuurlijke vijand in Nederland. Een Aziatische sluipwesp heeft zich hier gevestigd en helpt daarmee de fruitvlieg te bestrijden. Dat blijkt uit onderzoek van de Wageningen University & Research (WUR). Het gaat om de soort Leptopilina japonica. Die wesp legt haar eitjes in jonge larven van de suzuki-fruitvlieg en die overleeft dat niet. De WUR onderzocht afgelopen zomer 35 locaties in zeven provincies. Op 24 locaties werden de wespen van zo'n 1,5 millimeter gevonden. "Het is toch een verrassende vondst, in de zin dat we heel veel van deze sluipwespen hebben gevonden in Nederland. Dat is een teken dat hij zich hier goed thuisvoelt", zegt Herman Helsen, entomoloog van de Wageningen Universiteit.

Grote schade

Bijzonder aan de sluipwesp is dat de soort zich vrijwel alleen richt op de suzuki-fruitvlieg. Deze soort fruitvlieg legt haar eitjes in rijpend fruit dat nog aan de struik of boom hangt. "Uit een eitje onder de schil komt een larve en die vreet zich een weg door de vrucht. Die vrucht rot en is onverkoopbaar. Dat is een grote schadepost voor telers." Sinds de komst van deze fruitvlieg naar Europa heeft de soort al grote schade veroorzaakt bij telers van kersen, frambozen, bessen en ander zacht fruit. Andere soorten fruitvliegjes leggen hun eitjes voornamelijk in rottend fruit op de grond. Daardoor zorgen zij niet voor veel schade in de teelt van verschillende soorten zacht fruit.

Komst 'een cadeautje'

"Deze sluipwesp weet heel goed de jonge larven van de suzuki-fruitvlieg in de vruchten aan de bomen te vinden. Hij legt een eitje in de larve van de suzuki-fruitvlieg. Op die manier groeit er uit de larve geen nieuwe generatie fruitvliegen, maar een nieuwe generatie sluipwespen." Dat voorkomt dus dat er nieuwe fruitvliegjes ontstaan die nog meer fruit aan de boom aantasten. De onderzoekers vermoeden dat de sluipwesp op precies dezelfde manier als de fruitvliegjes naar Nederland is gekomen. Ze komen mee als verstekeling in fruit dat aan Nederland verkocht is.

Helsen ziet de komst van deze soort als cadeautje, omdat ze zelf hiernaartoe zijn gekomen en heel effectief zijn in het bestrijden van de gehate suzuki-fruitvlieg. Ook kwekers zijn blij, zegt hij. Onderzoekers verwachten niet dat de komst van de Leptopilina japonica in ons land tot problemen zal leiden.