Spring naar inhoud

Het zwarte oogmasker is kenmerkend voor een wasbeer

Het zwarte oogmasker is kenmerkend voor een wasbeer© Alexa via Pixabay

De provincie wil planten en dieren die een bedreiging vormen voor de natuur in Drenthe aanpakken. Onder meer de reuzenberenklauw en de wasbeer moeten zo snel mogelijk worden verwijderd of gedood. Deze planten en dieren behoren tot de zogeheten 'invasieve soorten'. Dat wil zeggen dat ze hier van nature niet thuishoren. De invasieve soorten kunnen andere natuur, die oorspronkelijk wel bij Drenthe hoort, verdringen. Drenthe ziet 'eliminatie' daarom als de oplossing. De soort moet dan volledig uit de natuur worden verwijderd, oftewel een nulstand, zodat er geen risico meer is op verspreiding of vermeerdering.

Meeliften op vrachtwagen

Invasieve soorten belanden in Drenthe door menselijk handelen. Bijvoorbeeld omdat ze meeliften op een vrachtwagen, of door handel in vijver- en aquariumplanten. Volgens de provincie kunnen deze soorten schade toebrengen aan infrastructuur en landbouw. Ook de verspreiding van virussen vormt een risico. Drenthe heeft nu een vijfjarenplan opgesteld om de exoten aan te pakken. Daarin staat per soort wat de provincie eraan wil doen. De focus wordt gelegd op de planten en dieren die de grootste bedreiging vormen voor de natuur in Drenthe.

Wasbeer

De pijlen zijn onder meer gericht op de wasbeer. Dit dier heeft mogelijk lokaal een effect op bedreigde soorten. Ook kan de wasbeer de wasbeerspoelworm bij zich dragen. Dit komt niet vaak bij mensen voor, maar kan wel tot ernstige klachten leiden.

De belangrijkste soorten waar de provincie haar pijlen op richt:

Fauna: wasbeerhond, wasbeer en geelpoothoornaar (tot voor kort bekend als Aziatische hoornaar).

De provincie verwacht voor de geelpoothoornaar dat brede bestrijding, waarop op dit moment nog wordt op ingezet, op termijn niet meer haalbaar is. De kosten wegen niet meer op tegen de baten, aldus de provincie.

Waterplanten: grote waternavel, waterwaaier, waterteunisbloem, watercrassula, moeraslantaarn, ongelijkbladig vederkruid en parelvederkruid.

Landplanten: reuzenberenklauw, (Aziatische) duizendknopen en zijdeplant.

Onderdeel van het vijfjarenplan is het vergroten van het bewustzijn over invasieve soorten. Volgens Drenthe is dat van 'groot belang' om tot een effectieve aanpak te komen, omdat 'voorkomen beter is dan genezen'.

In samenwerking met de provincie Groningen wordt daarom gewerkt aan een app om exoten te registreren. Burgers kunnen daarin een melding doen. Met die informatie kunnen de provincies hun aanpak vervolgens verbeteren.

Wat kost het?

De provincie verwacht dit jaar 2 ton uit te geven aan de bestrijding van de vreemde planten en dieren. Vanaf 2027 tot en met 2030 gaat het om 2,5 ton per jaar. In totaal zijn de uitgaven dus 1,2 miljoen euro. Drenthe trekt in het plan op met gemeenten, waterschappen, terreinbeheerders en grondeigenaren. in 2028 volgt een evaluatie.

De Japanse duizendknoop is een plant met een bijna mythische reputatie. Verhalen over beschadigde wegen, overwoekerde tuinen en hoge verwijderings- of verdelgingskosten duiken regelmatig op. Maar hoe gevaarlijk is deze invasieve exoot nu echt? En wat moet je doen als de plant in je tuin opduikt? Volgens invasieve-exotenonderzoeker Casper Krijnse Locker van Wageningen Plant Research is er niet direct reden tot paniek, maar onderschatten moet je de plant ook niet.

Invasieve exoot

De Japanse duizendknoop is een invasieve exoot. Dat is een plant die van nature niet in Nederland voorkomt en hier door menselijk handelen terecht is gekomen. "De oorsprong van de plant ligt in Azië, in gebieden rond Japan, China en Korea", vertelt Krijnse Locker. "In de negentiende eeuw werd de soort door een botanicus naar Nederland gebracht. Hij plantte hem in de Hortus in Leiden en in zijn eigen tuin. Vanuit daar verspreidde de plant zich verder door Nederland."

"Maar een klein deel van alle exotische planten kan hier leven en een nóg kleiner deel is invasief", legt de expert uit. "De Japanse duizendknoop groeit snel en zorgt voor problemen. Zo kan hij een negatieve invloed hebben op de biodiversiteit." De plant vormt een dichte begroeiing, waardoor andere planten nauwelijks licht, ruimte of voedingsstoffen krijgen.

Daarnaast kunnen de sterke wortels wegen en andere infrastructurele voorzieningen beschadigen. "Hij kan door bestaande scheuren groeien, maar hij kan geen blokken beton splijten."

De Japanse duizendknoop heeft een bijzonder effectieve manier van voortplanting. "Zelfs een klein stukje wortel of stengel kan uitgroeien tot een volledig nieuwe plant. Dat maakt bestrijding lastig. Bij het verwijderen van de plant kunnen achtergebleven wortelfragmenten ervoor zorgen dat de duizendknoop opnieuw opkomt." 

Effectief verwijderen

Gelukkig zijn er meerdere manieren om de plant aan te pakken, maar het blijft lastig om hem echt effectief te verwijderen. "Je kunt de plant tussen mei en september uitgraven. Gebruik hiervoor een spitvork of een riek, zodat wortels minder snel afbreken. Deze kunnen tot ver onder de grond doorlopen, dus ga zorgvuldig te werk, zodat je geen wortels achterlaat."

"Een andere oplossing is om de plant volledig terug te snoeien totdat al het bovengrondse deel verwijderd is. Let daarbij op dat je geen losse stengelfragmenten laat liggen, want dan heb je snel weer een nieuwe plant", stelt de expert. "Dek daarna de haard ruim af met een dik zeil, zodat de stengels er niet doorheen kunnen komen. Dan voorkom je dat er fotosynthese kan plaatsvinden."

"Als laatste stap is het goed om bij te houden of de plant niet op een andere plek weer boven de grond komt."

Wie de plant gaat verwijderen, doet er verstandig aan om ook even bij de buren te kijken. "Als jij de plant weghaalt, maar zij niet, is er kans dat hij weer terugkomt. Verwijder hem daarom gelijktijdig, dan heb je meer kans dat de plant wegblijft."

Volledig uitroeien niet realistisch

Volgens Krijnse Locker is volledige uitroeiing in Nederland niet realistisch. "De plaag is inmiddels zo ver gevorderd dat het lastig wordt om de plant volledig weg te krijgen. Wel moet het mogelijk zijn om de verspreiding te beperken. Het is dan ook niet voor niets dat de Europese Unie deze plant aan banden heeft gelegd. Hij mag niet meer verhandeld worden en mag ook niet vervoerd worden als het niet is om hem af te voeren." 

Heb je de plant verwijderd? Gooi hem dan altijd bij het restafval

Tot slot heeft van Krijnse Locker nog een belangrijk punt: "Gooi de resten van de plant niet bij het GFT-afval, want we willen voorkomen dat hij zich nog een keer verspreidt. Ze moeten bij het restafval." Een andere optie is om de plant in te leveren bij de milieustraat, bij een speciaal punt voor de Japanse Duizendknoop.