Spring naar inhoud

Na een paar proeven gaat het Hoogheemraadschap van Delfland nu op grote schaal Amerikaanse rivierkreeften in het water vangen. De kreeften graven in dijken en oevers en zorgen ervoor dat de waterkwaliteit en biodiversiteit in het water achteruitgaan.

Op 170 locaties, verspreid over het werkgebied van Delfland in de provincie Zuid-Holland, wil het waterschap de explosief gegroeide populatie rivierkreeften fors terugdringen. Het wegvangen van de diertjes in 59 kilometer aan water kost zeker 20 miljoen euro.

Al tien jaar praten betrokken overheden over een effectieve aanpak van de uitheemse rivierkreeften. Het ministerie van Landbouw en Natuur, dat volgens de waterschappen verantwoordelijk is voor de aanpak, weigert vooralsnog hiervoor geld uit te trekken.

Delfland dreigde vorig jaar naar de rechter te stappen als het ministerie geen actie onderneemt. "De impact van de Amerikaanse rivierkreeft op andere dieren en plantensoorten is zo negatief, dat we een stap naar voren zetten",  zegt Stijn van Boxmeer, dagelijks bestuurder van het waterschap. "De fase van onderzoeken en kennis vergaren is voorbij, we gaan het nu grootschalig aanpakken."

In een groot deel van Nederland komen rivierkreeften voor, maar de problemen zijn het grootst in het westen. In bijna het hele Delfland-gebied, dat van Den Haag tot aan Rotterdam loopt, zit de schadelijke rode Amerikaanse rivierkreeft in het water: gemiddeld 1 tot 4 stuks per vierkante meter. Het waterschap wil de populatie binnen drie jaar reduceren tot 0,6 per vierkante meter, omdat dan de negatieve effecten zouden verdwijnen. Het wegvangen van de diertjes is arbeidsintensief en duur.

De beverrat op een wildcamera

De beverrat op een wildcamera© Wetterskip Fryslân

Na een lang kat-en-muisspel heeft het Friese waterschap bij Elahuizen een uitzonderlijke vangst gedaan: een beverrat van meer dan een meter lang. Beverratten worden sowieso al bijna nooit gevangen in Friesland. Dit was nog maar de vijfde in de afgelopen 50 jaar. Simon Dijkstra was een van de vangers. Voor hem is dit een unicum. "Ik werk al sinds 2008 bij het waterschap, maar ik had ook nog nooit de sporen gezien van een beverrat. Dat maakt deze vangst extra bijzonder."

Dol op appels

Ze kwamen het dier op het spoor met dank aan een natuurfotograaf. "Die had hem zien zwemmen in Het Zwin, een natuurgebied tussen Harich en Elahuizen. Een paar dagen later kreeg hij het dier op de foto, maar hij wist niet helemaal zeker of het om een beverrat ging." De fotograaf heeft het gemeld bij een boswachter, die een wildcamera plaatste met appels erbij. "En al snel had hij het beest keurig op beeld. Toen was het wel zeker." Hij at de appels voor de kooi wel op, maar in de kooi niet. Die liet hij met rust. De beverrat liet zich niet zomaar vangen. Maar daarna pas begon het werk voor Dijkstra en zijn collega's. "Vlakbij de camera van de boswachter hebben we een kooi neergezet met appels, want daar zijn ze gek op. Hij at de appels voor de kooi wel op, maar die in de kooi niet. Die liet hij met rust."

"Vijf keer zo erg"

Dat het waterschap zich zo inspant om een beverrat te vangen, is niet voor niets, zegt Dijkstra. "Hij heeft dezelfde eigenschappen als een muskusrat, maar dan vijf keer zo erg." "De gangenstelsels kunnen onze dijken verzwakken. En omdat we hier onder zeeniveau leven, willen we zo weinig mogelijk schade hebben aan onze dijken. De bestrijding is dus om ervoor te zorgen dat we droge voeten houden." En dus werd het een kat-en-muisspelletje. "We hebben wat appels voor de kooi weggehaald, maar toen waren we 'm even kwijt." Pas een paar dagen later, 's ochtends om 6.00 uur, ging plotseling de zender van de kooi af. "Dat betekent dat de klep was dichtgegaan. Hij zat erin."

De beverrat bij de kooi

De beverrat bij de kooi© Wetterskip Fryslân

Het bleek een joekel van een dier te zijn. "Ruim 10 kilo en van het puntje van de neus tot het einde van de staart 107 centimeter lang."

Groot en zwaar exemplaar

Een beverrat is groot, bruin knaagdier. Een volwassen beverrat heeft een lichaam van 40 tot 60 centimeter en een staart van 30 tot 45 centimeter. Het dier weegt gewoon tussen de 6 en 10 kilo. Deze beverrat bij Elahuizen is dus aan de grote en zware kant. Na de vangst is de beverrat doodgeschoten. Dat is protocol.

Niet de laatste beverrat

Sinds 1974 is dit de vijfde beverrat die in Friesland wordt gevangen. In andere regio's proberen ze de dieren tegen te houden bij de rivieren. "Maar er glipt wel eens eentje doorheen", zegt Dijkstra. "Dit zal niet de laatste zijn die we hier zien, maar het gaat niet heel snel."