Spring naar inhoud

De Aziatische hoornaar rukt op in Nederland. Ze is een invasieve wespensoort die schadelijk is voor de biodiversiteit. In 2024 zijn de eerste koninginnen en nesten ook in onze provincie gesignaleerd. De provincie is bezig om verdere verspreiding van de hoornaar in de provincie Groningen tegen te gaan.

In Groningen komt de soort nog weinig voor, en dat willen we graag zo houden. Daarom roepen we inwoners op om meldingen te blijven doen wanneer zij een verdachte wesp of een nest zien.

Herkennen van de soort

De Aziatische hoornaar valt op door zijn donkere kleur en heeft een brede gele band op het vierde deel van het achterlijf. De uiteinden van de poten hebben een gele kleur, de soort wordt daarom ook wel de geelpoothoornaar genoemd. De kop is zwart met een oranje snuit. Soms blijkt een melding om de Europese hoornaar te gaan. Deze soort is groter, heeft een geelroodbruin patroon en volledig roodbruine poten. De Europese hoornaar is juist nuttig voor de natuur.

Twijfel je? Meld het toch. Alle meldingen helpen ons om de soort vroeg op te sporen.

Waarom vroege opsporing belangrijk is

De Aziatische hoornaar jaagt op honingbijen en andere bestuivers, zoals zweefvliegen en vlinders. Hierdoor kunnen bijenvolken verzwakken en neemt het aantal nuttige insecten af. Deze insecten zijn belangrijk voor planten en bloemen in onze provincie. In het voorjaar bouwt de Aziatische hoornaar kleine, primaire nesten op beschutte plekken, zoals in een schuur of onder een dakrand. Deze voorjaarsnesten zijn ongeveer zo groot als een grapefruit of een voetbal. Zo’n klein nest dient als uitvalsbasis voor de koningin om later in de buurt een veel groter zomernest te bouwen.

Dat zomernest hangt vaak hoog in een boom, is veel moeilijker op te sporen en kan duizenden hoornaars bevatten. Als een klein nest in het voorjaar wordt gevonden en verwijderd, kunnen we voorkomen dat zo’n groot en lastig bestrijdbaar nest ontstaat. Daarom is het vooral belangrijk dat juist deze kleine nesten zo snel mogelijk worden gemeld.

Wat doet de provincie?

De provincie neemt alle meldingen serieus. Onze experts bekijken foto’s en omschrijvingen die binnenkomen. Wanneer het mogelijk om een Aziatische hoornaar gaat, gaan we gericht zoeken naar een nest. Als er een nest wordt gevonden, wordt dit volledig en veilig verwijderd door een gespecialiseerd team.  

Is de Aziatische hoornaar gevaarlijk?

De Aziatische hoornaar is niet agressiever dan andere wespen. Een steek is wel pijnlijk. Alleen wanneer een nest wordt verstoord, kan de wesp zich verdedigen. Mensen die allergisch zijn voor wespensteken moeten extra voorzichtig zijn, zoals bij elke wespensoort.

Melden helpt ons vooruit

Zie je een wesp die anders lijkt dan je gewend bent? Of een nest dat je niet herkent? Meld dit dan zo snel mogelijk met foto. Dat kan via waarneming.nl of rechtstreeks bij de provincie. Meer informatie over de Aziatische hoornaar of ons beleid rond invasieve exoten vind je op onze webpagina Invasieve exoten

Inwoners van Aalsmeer en Amstelveen krijgen via de gemeente speciale vallen om de Aziatische hoornaar te vangen en zo de populatie in te dammen. Dat is nodig nu de provincie Noord-Holland een stap terugdoet in de bestrijding. In het vroege voorjaar is het nog stil in Aalsmeer en bijen laten zich nauwelijks zien. Maar dat betekent niet dat de Aziatische hoornaar er niet is. Volgens de gemeente en lokale imkers zit het insect er wel degelijk en vormt hij een groeiend risico voor de gezondheid en biodiversiteit. 

Sering moet blijven

In de historische tuin aan het Praamplein, wijst tuinmeester Hen Bax op de sering, waar Aalsmeer bekend om staat. Juist hier draait alles om bestuiving. En daar wringt het, zegt imker Eric van der Meer, terwijl hij bij zijn bijenkasten staat. Bijen vliegen af en aan met stuifmeel, maar krijgen steeds vaker te maken met de nieuwe vijand. “De hoornaar is op zoek naar makkelijke prooien en die zweeft als een soort helikopter voor de kast, waardoor de bijen de kast niet meer uit durven.” Het gevolg is dat het volk verzwakt en uiteindelijk kan sterven, met directe gevolgen voor bestuiving.

Ilex-teler Karlo Buijs is al generaties actief in de regio. "Je bent afhankelijk van het weer en de bij", zegt hij. Als de bij wegvalt, kan de schade groot zijn. "Het kan soms wel de helft schelen en als je voor een hele mooie tak tweeënhalve euro hebt, reken maar uit en als alles zo is, gaat dat toch wel enorm in de papieren lopen."

Volgens onderzoeker Arnold van Vliet van de Wageningen University & Research zijn die zorgen terecht, al plaatst hij ook een nuance. Volgens Van Vliet zijn er weinig harde cijfers over de totale impact die de komst van de Aziatische hoornaar kan hebben. "Maar ze zullen zeker een effect hebben daar." Hij twijfelt of het plaatsen van vallen veel gaat helpen. Hij noemt het 'een druppel op een gloeiende plaat.' 

Samen met de imkervereniging zetten Aalsmeer en Amstelveen in op bewoners. Wijkcoördinatoren brengen vallen langs waarmee koninginnen gevangen moeten worden, zodat zij geen nieuwe nesten kunnen bouwen.

Gevaar van nesten

Volgens de gemeenten gaat het niet alleen om economische schade door verlies van bijenvolken, maar zijn er ook zorgen over gezondheidsrisico’s, bijvoorbeeld als een nest bij kwetsbare mensen hangt of voor gevaarlijke verkeerssituaties zorgt. De werking is simpel, legt coördinator Nathalie van der Meer uit. “Onderin zit een zoete lokstof, daar komen de hoornaars op af en dan komen ze in het bovenste gedeelte terecht, want ze willen naar het licht, en als ze daar doorheen zijn dan zitten ze vast.” Andere insecten kunnen via kleine openingen ontsnappen.

Wie denkt een hoornaar te hebben gevangen, kan dat melden via de Fixi-app. Die melding komt bij de gemeente terecht en wordt doorgestuurd naar imkers voor controle en afhandeling. Toch blijft de vraag hoeveel effect het heeft. “Gezien de enorme uitbreiding van de populatie is dat denk ik een druppel op een gloeiende plaat”, aldus Van Vliet. Voorlopig hopen gemeenten en imkers vooral op betrokken bewoners. Want volledig stoppen lukt niet meer, maar beperken misschien nog wel.

Reactie provincie

De provincie Noord-Holland laat weten dat de aanpak is aangepast omdat volledige uitroeiing, ondanks intensieve inzet sinds 2023, niet haalbaar blijkt en het aantal nesten blijft toenemen. Vanaf 2026 wordt daarom gekozen voor een gerichte aanpak, waarbij alleen nesten worden verwijderd die een risico vormen voor natuur, veiligheid of bij acuut steekgevaar. Daarbij blijft de provincie samenwerken met imkers en gemeenten en zijn meldingen van inwoners essentieel.