Spring naar inhoud

De beverrat op een wildcamera

De beverrat op een wildcamera© Wetterskip Fryslân

Na een lang kat-en-muisspel heeft het Friese waterschap bij Elahuizen een uitzonderlijke vangst gedaan: een beverrat van meer dan een meter lang. Beverratten worden sowieso al bijna nooit gevangen in Friesland. Dit was nog maar de vijfde in de afgelopen 50 jaar. Simon Dijkstra was een van de vangers. Voor hem is dit een unicum. "Ik werk al sinds 2008 bij het waterschap, maar ik had ook nog nooit de sporen gezien van een beverrat. Dat maakt deze vangst extra bijzonder."

Dol op appels

Ze kwamen het dier op het spoor met dank aan een natuurfotograaf. "Die had hem zien zwemmen in Het Zwin, een natuurgebied tussen Harich en Elahuizen. Een paar dagen later kreeg hij het dier op de foto, maar hij wist niet helemaal zeker of het om een beverrat ging." De fotograaf heeft het gemeld bij een boswachter, die een wildcamera plaatste met appels erbij. "En al snel had hij het beest keurig op beeld. Toen was het wel zeker." Hij at de appels voor de kooi wel op, maar in de kooi niet. Die liet hij met rust. De beverrat liet zich niet zomaar vangen. Maar daarna pas begon het werk voor Dijkstra en zijn collega's. "Vlakbij de camera van de boswachter hebben we een kooi neergezet met appels, want daar zijn ze gek op. Hij at de appels voor de kooi wel op, maar die in de kooi niet. Die liet hij met rust."

"Vijf keer zo erg"

Dat het waterschap zich zo inspant om een beverrat te vangen, is niet voor niets, zegt Dijkstra. "Hij heeft dezelfde eigenschappen als een muskusrat, maar dan vijf keer zo erg." "De gangenstelsels kunnen onze dijken verzwakken. En omdat we hier onder zeeniveau leven, willen we zo weinig mogelijk schade hebben aan onze dijken. De bestrijding is dus om ervoor te zorgen dat we droge voeten houden." En dus werd het een kat-en-muisspelletje. "We hebben wat appels voor de kooi weggehaald, maar toen waren we 'm even kwijt." Pas een paar dagen later, 's ochtends om 6.00 uur, ging plotseling de zender van de kooi af. "Dat betekent dat de klep was dichtgegaan. Hij zat erin."

De beverrat bij de kooi

De beverrat bij de kooi© Wetterskip Fryslân

Het bleek een joekel van een dier te zijn. "Ruim 10 kilo en van het puntje van de neus tot het einde van de staart 107 centimeter lang."

Groot en zwaar exemplaar

Een beverrat is groot, bruin knaagdier. Een volwassen beverrat heeft een lichaam van 40 tot 60 centimeter en een staart van 30 tot 45 centimeter. Het dier weegt gewoon tussen de 6 en 10 kilo. Deze beverrat bij Elahuizen is dus aan de grote en zware kant. Na de vangst is de beverrat doodgeschoten. Dat is protocol.

Niet de laatste beverrat

Sinds 1974 is dit de vijfde beverrat die in Friesland wordt gevangen. In andere regio's proberen ze de dieren tegen te houden bij de rivieren. "Maar er glipt wel eens eentje doorheen", zegt Dijkstra. "Dit zal niet de laatste zijn die we hier zien, maar het gaat niet heel snel."

Dierenambulances, wildopvangcentra en gespecialiseerde opvangorganisaties lopen vast door de regels rond invasieve exoten. Daardoor ontstaan onwerkbare situaties voor meer dan 10.000 vrijwilligers en professionals die dagelijks dieren in nood helpen. Stichting DierenLot roept de Tweede Kamer op om het Aanvalsplan Invasieve Exoten zo aan te passen dat dierenhulpverlening uitvoerbaar blijft en dierenwelzijn niet in de knel komt. DierenLot doet deze oproep richting het natuurdebat dat donderdag in de Tweede Kamer plaatsvindt.

Dierenhulpverleners krijgen steeds vaker invasieve exoten binnen, maar stuiten op twee harde problemen: geen structurele financiering en regels die dierwaardige opvang of terugplaatsing belemmeren. Dat leidt tot druk op opvangcapaciteit, morele dilemma’s en het risico dat vrijwilligers afhaken.

Gezonde nijlganzen mogen niet terug

Jaarlijks komen circa 1.300 nijlganzen via burgers bij opvangcentra terecht. Een deel herstelt volledig, maar terugplaatsen is verboden. Levenslange opvang is meestal niet haalbaar door gebrek aan ruimte en middelen. Tegelijk weigeren dierenartsen geregeld om gezonde dieren te euthanaseren.

Hierdoor belanden dierenhulpverleners in een situatie zonder werkbare, dierwaardige oplossing. De organisatie vraagt de Kamer om een gedoog- of maatwerkconstructie mogelijk te maken, zodat herstelde nijlganzen onder strikte voorwaarden kunnen worden teruggezet. Dat voorkomt onnodige euthanasie en ontlast opvangcentra.

Opvang schildpadden loopt vol

Opvangcentra zien een groeiend aantal gedumpte (letter)sier­schildpadden. De grootste gespecialiseerde opvang groeit met circa 1.000 schildpadden per jaar en zit aan de grens van haar capaciteit. Euthanasie van gezonde schildpadden is geen aanvaardbare oplossing en voorkomt nieuwe instroom niet. De kern van het probleem ligt bij handel, kweek en dumping, terwijl handhaving daarop tekortschiet. Door klimaatverandering neemt bovendien het risico toe dat schildpadden zich in de Nederlandse natuur gaan voortplanten.

Met een overbruggingskrediet van 1 miljoen euro is het nu mogelijk gemaakt een schildpaddenreservaat in Friesland te bouwen. Dit is een tijdelijke oplossing. Structurele opvang en stevige handhaving zijn een verantwoordelijkheid van de overheid.

De Kamer wordt gevraagd om: