Spring naar inhoud

Amerikaanse rivierkreeften bedreigen de waterkwaliteit en biodiversiteit. Ze graven oevers kapot, vreten waterplanten weg en verdringen inheemse soorten. Het gevolg: afnemende biodiversiteit, stijgende lasten en een verslechterende waterkwaliteit. Om deze negatieve gevolgen aan te pakken was het doel van het seminar krachten bundelen om gezamenlijk grootschalig rivierkreeften terug te dringen bij de door Delfland aangelegde waternatuur om deze te beschermen.

Ontmoeting, verdieping en gesprek

Voor Hoogheemraadschap van Delfland draaide deze dag om meer dan alleen kennisdeling. Het seminar bood ruimte voor ontmoeting en verdieping. Collega’s, partners en andere betrokkenen gingen met elkaar in gesprek over de toekomstige aanpak van de rode Amerikaanse rivierkreeft en de vragen die daarbij spelen. De sfeer was open en betrokken, met ruimte voor duidelijke standpunten en kritische vragen. Verschillende perspectieven stonden naast elkaar, maar de bereidheid om het gesprek aan te gaan was groot. Doordat waterschappers, beroepsvissers, het ministerie en gemeenten, verwerkers en ondernemers samen aan tafel zaten, kon het onderwerp vanuit meerdere invalshoeken worden belicht.

Foto: Vivienne Magalie

Gezamenlijk programma en verdieping

De dag startte met een gezamenlijk programma, waarin scherp werd geschetst voor welke opgave we staan. Daarbij werd ook duidelijk dat Delfland volgend jaar op grotere schaal de aanpak van de Amerikaanse rivierkreeft intensiveert. Aansluitend vond een gezamenlijk panelgesprek plaats, waarin een waterschapper, beroepsvisser, wetenschapper en verwerker met elkaar in gesprek gingen. Hun verschillende perspectieven maakten zichtbaar waar belangen, zorgen en kansen elkaar raken en vormden een stevige basis voor het vervolg van de dag.

Na het gezamenlijke programma werd het gesprek voortgezet in kleinere groepen. Aan de hand van gerichte vragen gingen deelnemers verder de diepte in. Er was ruimte voor nuance, het delen van praktijkervaringen en het verkennen van mogelijke vervolgstappen. De gesprekken waren inhoudelijk scherp, maar constructief van toon – precies zoals het gesprek over deze opgave gevoerd moet worden.

Foto: Vivienne Magalie

Wat hebben we opgehaald?

Tijdens het seminar zijn verschillende inzichten, thema’s en dilemma’s naar voren gekomen. Deze worden de komende periode verder uitgewerkt. Onder andere kwamen de volgende punten naar voren:

  • Er is behoefte aan kennisdeling over wet –en regelgeving om dit beter te begrijpen, want er kan meer dan gedacht
  • Er zijn meerdere manieren om beroepsvissers het hele jaar van werk te voorzien
  • Het moet duidelijker worden dat de Amerikaanse rivierkreeft van Nederlandse bodem veilig gegeten kan worden

Van opbrengst naar vervolg

De komende weken gebruikt Delfland om alle opgehaalde inzichten en input zorgvuldig te verwerken. Deze vormen de basis voor de vervolgstappen in de aanpak van de Amerikaanse rivierkreeft. In de loop van 2026 zet Delfland een aanbesteding in de markt voor een vervolg met grotere omvang. Iedereen die zich heeft aangemeld voor het seminar ontvangt een bericht zodra deze opdracht op de markt komt.

Samen verder

De waarde van deze dag zat niet alleen in de inhoud, maar vooral in de samenwerking. Door kennis, ervaringen en standpunten te delen, ontstond een rijk en veelzijdig gesprek. Delfland bedankt alle sprekers, deelnemers en organisatoren voor hun openheid, betrokkenheid en inzet. Juist door samen het gesprek te voeren, kunnen we stappen zetten in deze complexe opgave.

Het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) wil voorkomen dat schadelijke planten en dieren Nederland binnenkomen, zich vestigen of verder verspreiden. Daarom zet het ministerie met het zogenoemde landelijk aanvalsplan invasieve exoten in op het voorkomen van en vroege eliminatie van invasieve exoten. Dat zijn soorten en planten die hier niet thuishoren en de natuur en biodiversiteit verstoren. Omdat het om uiteenlopende soorten en routes gaat, kiest LVVN voor een maatwerkaanpak met gerichte maatregelen zoals: handelsverboden, betere monitoring, innovatieve opsporing, afspraken met terreinbeheerders en het geven van voorlichting samen met medeoverheden en sectorpartijen.

Biodiversiteit onder druk

De biodiversiteit in Nederland staat onder druk. Invasieve exoten zijn een van de oorzaken hiervan. Wereldwijd is 60% van het uitsterven van planten en diersoorten mede toe te schrijven aan invasieve exoten en 16% van het uitsterven is zelfs volledig aan invasieve exoten toe te schrijven. Het is daarom van groot belang om de negatieve trend van invasieve exoten op onze ecosystemen zoveel mogelijk te beperken. Het landelijk aanvalsplan invasieve exoten van LVVN bevat voorstellen voor de doorontwikkeling van de Nederlandse exotenaanpak. Het beschrijft hoe de aanpak vanuit het natuurbeleid op dit moment is georganiseerd (binnen Nederland en in Europees verband), welke acties genomen kunnen worden om de aanpak te versterken en welke financiële consequenties daaraan verbonden zijn. Hiermee draagt het plan bij aan natuurherstel.

Preventie

De nadruk van het aanvalsplan ligt bij het verstevigen van de preventie en vroege eliminatie: het treffen van voorzorgsmaatregelen zodat invasieve exoten Nederland niet binnenkomen, zich niet kunnen vestigen en niet verder verspreiden. Niet alleen omdat preventie de meest kosteneffectieve manier is om schade door invasieve exoten te voorkomen; het is soms zelfs de énige optie omdat voor sommige soorten of milieus (nog) geen effectieve of efficiënte bestrijdingsmaatregelen bestaan.

Omdat invasieve exoten op uiteenlopende manieren Nederland binnenkomen, vraagt preventie om maatwerk. Dat betekent bijvoorbeeld: verkenning van een mogelijk nationaal handelsverbod op typisch ‘Nederlandse’ invasieve exoten, zoals gele bieslelie, termieten en overlast gevende mieren zoals het Mediterraan draaigatje en de plaagmier. Daarbij wordt gekeken of er een handelsverbod voor specifieke risicosoorten of hele soortgroepen kan worden getroffen.

Landelijke afspraken

In het aanvalsplan zijn ook de landelijke afspraken opgenomen die het ministerie van LVVN en de provincies hebben gemaakt over prioritering en de aanpak van invasieve exoten, met daarbij de ambities per soort en een financieringsopgave voor de komende 4 jaar. Provincies hebben eind 2024 een ambitiedocument invasieve uitheemse soorten aan LVVN aangeboden.

Verspreiding en oorzaken

We zien dat exoten op verschillende manieren in ons land terecht kunnen komen. Bijvoorbeeld door de wereldwijde handel in (uitheemse) planten en dieren of het meeliften in verpakkingshout, containers, boten of vrachtwagens die goederen vervoeren. Ook nemen vakantiegangers exotische planten, vruchten of dieren mee naar huis. In het verleden zijn uitheemse soorten vaak bewust hierheen gehaald. Denk hierbij bijvoorbeeld aan huisdieren en sierplanten.

Bij de voorjaarsbesluitvorming 2025 heeft LVVN middelen vrijgemaakt om een eerste start te maken ten behoeve van het aanvalsplan. Met het vrijgemaakte budget heeft LVVN prioriteiten gesteld binnen de provinciale opgave, zodat direct kan worden begonnen met de maatregelen uit het aanvalsplan. Besluitvorming over een vervolg, dat wil zeggen de aanpak van wijdverspreide soorten, is aan een nieuw kabinet.

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------