Spring naar inhoud

De legale invoer van bedreigde diersoorten van buiten de EU naar Nederland is in vier jaar tijd bijna gehalveerd. Dat blijkt uit een analyse van internationale exportcijfers. Het gaat om dieren die alleen met een vergunning de grens over mogen. Wie bijvoorbeeld een vierteenschildpadje uit Oezbekistan wil, heeft een stapel papieren nodig. De landschildpad komt in het wild voor in Centraal-Azië. Maar sinds de jaren 70 is er een levendige handel in ontstaan als huisdier. Tegelijkertijd veranderde het leefgebied van de schildpad hevig door het opdrogen van het Aralmeer. Het resultaat is dat de vierteenschildpad officieel een kwetsbare diersoort is en op de zogenoemde CITES-lijst terechtkwam. Op die lijst staan honderden soorten planten en dieren waarover ruim 180 landen hebben afgesproken dat ze niet zonder vergunning verhandeld mogen worden. En in sommige gevallen zelfs helemaal niet.

Koraaldiertjes

Ook in Nederland is de vierteenschildpad een populair huisdier. In het eerste coronajaar, 2020, kwamen 3000 van deze schildpadden uit Oezbekistan naar Nederland voor de Europese markt, blijkt uit de handelscijfers die Nederland rapporteerde bij CITES. Vier jaar later bedroeg de import de helft. Het schildpadje staat daarmee symbool voor de gehele invoer van dieren waarvoor een importvergunning nodig is. In 2020 rapporteerde Nederland nog bijna 92.000 dieren. Vier jaar later waren dat er slechts 48.000.

Verreweg het grootste deel van de geïmporteerde dieren waren allerlei soorten koralen. Ze zijn vooral gewild bij aquariumliefhebbers. Florin Chelaru is een van hen. In 2017 nam hij afscheid van zijn baan in de telecom en maakte hij van zijn hobby zijn werk. Nu heeft Chelaru een groothandel in koraaldiertjes en levert hij aan dierenwinkels en particulieren in heel Europa. "Ja, ik merk ook dat de vraag afneemt", zegt hij. "Niet iedereen kan het meer betalen, het is toch een beetje een luxeproduct." Chelaru wijt het aan de toegenomen energieprijzen. "Je moet het aquarium op temperatuur brengen en je hebt lampen nodig. Voorheen kostte dat zo'n 200 euro per maand bij een mooi aquarium in huis, nu zo'n 500 euro."

Florin Chelaru met gekweekte koraal

Maar er is meer aan de hand. "De wereld is ook strenger geworden", zegt Chelaru. Om diersoorten, waaronder het koraal, te beschermen leggen landen restricties op. "Van koraal uit Australië mag bijvoorbeeld veel minder geïmporteerd worden." Chelaru haalt zijn koraal vooral uit Indonesië. "En door technologische verbeteringen kunnen we steeds meer hier kweken."

Ook handelaren in reptielen herkennen de afname. "Het houden van dieren loopt eigenlijk al jaren terug", zegt Sebastiaan Scheffer. "Sommige dieren waren een beetje een wegwerpartikel. Schildpadden die voor een euro op de toonbank stonden, en dan binnen een paar maanden in het park belandden. Dat zie je nu veel minder." Scheffer heeft in Wijk bij Duurstede een bedrijf waar hij reptielen fokt. Daarnaast importeert hij ook al jaren exotische dieren. "Recent heb ik nog bijzondere slangen en hagedissen van een kweker uit Suriname laten komen."

Zo'n import is een bureaucratisch proces. "Je moet eerst een exportvergunning in Suriname krijgen. Daarvoor moet je aantonen hoe de verkoper de dieren heeft verkregen en in wat voor faciliteiten ze zijn grootgebracht", zegt Scheffer. "Als dat rond is, kun je een importvergunning in Nederland bij het ministerie aanvragen."

Via Duitsland

Als de dieren landen op Schiphol volgen meer controles. "Zelfs het hout van de kisten moet een bepaald stempel hebben, om zeker te weten dat er geen boktorren in zitten", zegt Scheffer. "De checks duren tegenwoordig zo lang dat ik minder rechtstreeks ben gaan importeren. Ik ben bang dat mijn dieren anders doodgaan tijdens het wachten op Schiphol." Scheffer is meer via Duitsland gaan importeren. "De afhandeling op het vliegveld van Frankfurt gaat veel sneller", zegt de reptielenhandelaar. Dat zou erop kunnen wijzen dat sommige soorten nu vaker via andere EU-landen naar Nederland komen.

Maar voor de vierteenschildpad is dat niet het geval. De CITES-cijfers laten zien dat ook in de Europese Unie als geheel het aantal geïmporteerde diertjes halveerde. "Op zich niet gek", zegt reptielenkweker Scheffer. "In Oezbekistan mogen ze inmiddels niet meer in het wild gevangen worden. En dat is misschien maar goed ook. "

BRON: OMROEPWEST / 14 JANUARI 2026

Uitheemse rivierkreeften zorgen voor steeds grotere problemen in sloten en vaarten in de regio. Hoogheemraadschap van Delfland verwacht dat de overlast de komende jaren verder toeneemt en nog steeds hard naar een effectieve aanpak. Om tot een grootschalige oplossing te komen, organiseerde het waterschap een seminar.

'De laatste tien jaar is het aantal rivierkreeften in Delfland explosief toegenomen. In het hele gebied van Delfland gaat het om miljoenen dieren. Dat betekent dat op iedere vierkante meter één tot vijf rivierkreeften zitten. Via de aquariumhandel en restaurants kwam de Amerikaanse rivierkreeft in de jaren tachtig in Nederland. Dankzij het milde klimaat en het gebrek aan natuurlijke vijanden, vermeerderen ze zich sinds een aantal jaar enorm.

De gevolgen zijn volgens Delfland duidelijk zichtbaar. Rivierkreeften graven oevers kapot, eten waterplanten en verdringen andere soorten. Dat leidt tot een afname van biodiversiteit en een slechtere waterkwaliteit.

Visser vangt kreeften

Een echte structurele oplossing voor het probleem is er nog niet. Wat Delfland nu vooral doet, is het gericht vangen van rivierkreeften in geselecteerde gebieden. Hierbij vangt een visser met fuiken en korven de rivierkreeften uit het water. In Vlaardingen, Den Haag en in de Delftse Hout zijn hiermee goede resultaten geboekt. In drie jaar tijd is daar tachtig procent van de rivierkreeften afgevangen.

Nadelen

Toch heeft deze aanpak zijn nadelen. Zo moet iedere week fuik voor fuik worden geleegd en naast rivierkreeften worden ook andere waterdieren hierin gevangen. Daarnaast hangt er een hoog prijskaartje aan deze methode, omdat het allemaal handwerk is. Daarbij is afvangen ook geen definitieve oplossing. Na één tot twee jaar komen de kreeften weer terug. Gericht afvangen heeft alleen zin in combinatie met andere maatregelen in het watersysteem.

'Samen sterker'

Om tot een bredere aanpak te komen hield het hoogheemraadschap het seminar 'Samen sterker tegen rivierkreeften'. Beleidsmakers, waterschappen, gemeenten, onderzoekers en ondernemers spraken daar over mogelijke oplossingen. Onderzoek wijst onder meer op de rol van natuurlijke oevers, waar minder kreeften voorkomen doordat wortels en roofdieren de dieren tegenwerken.

Doorbraak in Leiden

In Leiden lijkt er ondertussen wel een doorbraak te zijn in het verminderen van het aantal rivierkreeften. Daar heeft een proef met het 'natuurvriendelijk' inrichten van de oevers van een sloot geleid tot een forse afname van het aantal rivierkreeften.