Spring naar inhoud

De Aziatische hoornaar rukt de laatste jaren steeds verder op in Nederland en zorgt daarbij voor toenemende zorgen. Ook in de Hof van Twente wordt de soort inmiddels steeds vaker gesignaleerd. Deze invasieve wesp vormt een bedreiging voor inheemse insecten, waaronder de honingbij, en kan daarmee de biodiversiteit ernstig verstoren. Daarnaast kan de aanwezigheid van de hoornaar gevolgen hebben voor de bestuiving én de volksgezondheid.

Waarom is de Aziatische hoornaar een probleem?

De Aziatische hoornaar (Vespa velutina) is iets kleiner dan de Europese hoornaar, maar staat bekend om zijn agressieve jachtgedrag. De soort jaagt actief op bijen, hommels en andere insecten, die massaal worden opgegeten. Dit heeft directe gevolgen voor de biodiversiteit en de bestuiving van gewassen. Wanneer de hoornaar zich bedreigd voelt, kan hij steken. Het gif is sterk en vooral gevaarlijk wanneer meerdere hoornaars tegelijk aanvallen.

De Aziatische hoornaar is te herkennen aan:

  • een zwart borststuk met een geeloranje band op het achterlijf
  • een zwart gezicht met een donkere omlijning rond de ogen
  • zwarte poten met gele uiteinden
  • groter dan een wesp, maar iets kleiner dan de Europese hoornaar

Wat moet u doen als u er een ziet?

Blijf vooral rustig en houd afstand. U kunt het volgende doen:

  • Blijf kalm en maak geen plotselinge bewegingen
  • Houd voldoende afstand
  • Maak, als dat veilig kan, een duidelijke foto
  • Meld de waarneming via waarneming.nl en geef zo nauwkeurig mogelijk aan waar u de hoornaar of een nest heeft gezien

In Zuid-Frankrijk, dicht bij de populaire badplaats Saint-Tropez, is de agressieve 'elektrische mier' gesignaleerd. Wie wordt gestoken, voelt iets wat lijkt op een elektrische schok (vandaar de bijnaam), en kan veel klachten krijgen.

'Elektrische mier' maakt opmars in Zuid-Europa: 'Intens pijnlijke steek'
De dwergvuurmier

Hij is nog geen 2 millimeter groot, maar de steek van de mier is 'intens pijnlijk', kan voor hevige zwellingen zorgen en veroorzaakt een branderig gevoel, zo staat op de site van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) te lezen. "Ook kan de steek onomkeerbaar hoornvliesletsel veroorzaken, wat bij mensen tot blindheid kan leiden." De Franse overheid heeft daarom ook besloten om langs de Middellandse Zee – waar doorgaans in de zomer veel toeristen komen - speciale bestrijdingsmiddelen in te zetten om het insect uit te roeien, zo schrijven Franse nieuwsmedia.

Opmars

Jinze Noordijk, entomoloog bij EIS Kenniscentrum Insecten in Leiden, noemt de ontdekking van de mier (wetenschappelijke naam: Wasmannia auropunctata) in Zuid-Frankrijk 'opvallend', maar niet compleet nieuw. "Het is alleen niet de eerste vondst in dat land. En in 2020 is de mier in Spanje gezien, en op Cyprus. Dus het lijkt erop dat er sprake is van een opmars in Europa." Oorspronkelijk komt het insectje uit Centraal- en Zuid-Amerika. De dwergvuurmier, zoals hij officieel wordt genoemd in Nederland, kruipt (nog) niet in ons land rond. Noordijk: "We kennen ze alleen van vondsten tussen geïmporteerde goederen. En het kan zijn dat ze als huisdier worden gehouden door liefhebbers." Er zijn insecten-fans die graag bijzondere mieren bestuderen, en ze om die reden thuis houden.  

Op de zwarte lijst

Maar dat is met deze miersoort eigenlijk verboden. Om te voorkomen dat de mier zijn leefgebied uitbreidt, staat hij namelijk sinds 2022 op een Europese lijst met schadelijke exotische planten en dieren. Dat betekent dat de mier niet in Nederland of andere Europese landen mag worden gehouden, verkocht, gekweekt of vervoerd. Buiten overleeft de mier hier niet, omdat het Nederlandse weer (nu nog) te koud voor hem is. Maar het insect zou hier volgens Noordijk wel kunnen overleven in kassen of in gebouwen die, zo zegt de NVWA, 'permanent verwarmd' worden. In gebouwen zijn de mieren in staat om meubilair en voedsel aan te tasten. De dwergvuurmier is overigens niet de enige miersoort die bezig is met een opmars richting Zuid-Europa: ook de rode vuurmier en de Aziatische staafmier zijn onderweg. Beide mieren hebben, net als de dwergvuurmier, een heel pijnlijke steek.