Spring naar inhoud

In Zuid-Frankrijk, dicht bij de populaire badplaats Saint-Tropez, is de agressieve 'elektrische mier' gesignaleerd. Wie wordt gestoken, voelt iets wat lijkt op een elektrische schok (vandaar de bijnaam), en kan veel klachten krijgen.

'Elektrische mier' maakt opmars in Zuid-Europa: 'Intens pijnlijke steek'
De dwergvuurmier

Hij is nog geen 2 millimeter groot, maar de steek van de mier is 'intens pijnlijk', kan voor hevige zwellingen zorgen en veroorzaakt een branderig gevoel, zo staat op de site van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) te lezen. "Ook kan de steek onomkeerbaar hoornvliesletsel veroorzaken, wat bij mensen tot blindheid kan leiden." De Franse overheid heeft daarom ook besloten om langs de Middellandse Zee – waar doorgaans in de zomer veel toeristen komen - speciale bestrijdingsmiddelen in te zetten om het insect uit te roeien, zo schrijven Franse nieuwsmedia.

Opmars

Jinze Noordijk, entomoloog bij EIS Kenniscentrum Insecten in Leiden, noemt de ontdekking van de mier (wetenschappelijke naam: Wasmannia auropunctata) in Zuid-Frankrijk 'opvallend', maar niet compleet nieuw. "Het is alleen niet de eerste vondst in dat land. En in 2020 is de mier in Spanje gezien, en op Cyprus. Dus het lijkt erop dat er sprake is van een opmars in Europa." Oorspronkelijk komt het insectje uit Centraal- en Zuid-Amerika. De dwergvuurmier, zoals hij officieel wordt genoemd in Nederland, kruipt (nog) niet in ons land rond. Noordijk: "We kennen ze alleen van vondsten tussen geïmporteerde goederen. En het kan zijn dat ze als huisdier worden gehouden door liefhebbers." Er zijn insecten-fans die graag bijzondere mieren bestuderen, en ze om die reden thuis houden.  

Op de zwarte lijst

Maar dat is met deze miersoort eigenlijk verboden. Om te voorkomen dat de mier zijn leefgebied uitbreidt, staat hij namelijk sinds 2022 op een Europese lijst met schadelijke exotische planten en dieren. Dat betekent dat de mier niet in Nederland of andere Europese landen mag worden gehouden, verkocht, gekweekt of vervoerd. Buiten overleeft de mier hier niet, omdat het Nederlandse weer (nu nog) te koud voor hem is. Maar het insect zou hier volgens Noordijk wel kunnen overleven in kassen of in gebouwen die, zo zegt de NVWA, 'permanent verwarmd' worden. In gebouwen zijn de mieren in staat om meubilair en voedsel aan te tasten. De dwergvuurmier is overigens niet de enige miersoort die bezig is met een opmars richting Zuid-Europa: ook de rode vuurmier en de Aziatische staafmier zijn onderweg. Beide mieren hebben, net als de dwergvuurmier, een heel pijnlijke steek. 

Chefkok Nel Schellekens houdt van de 'frisse, citrusachtige' smaak van Japanse duizendknoop.

Chefkok Nel Schellekens houdt van de 'frisse, citrusachtige' smaak van Japanse duizendknoop.
© Omroep Gelderland

De invasieve Japanse duizendknoop woekert al jaren door het Nederlandse landschap. Provincie Gelderland stelt subsidies beschikbaar voor de bestrijding en gemeenten begroten miljoenen om de plant aan te pakken. Geen fijne plant dus, maar chefkok Nel Schellekens ziet toch iets positiefs aan de exoot. De scheuten van de Japanse duizendknoop schieten nu de grond uit. "Ze lijken nu net op een asperge", vertelt Schellekens in het radioprogramma "Top Drie" van Omroep Gelderland. "En je kan het gewoon eten. Het is een vernietigende plant, maar ik zie er ook de lekkere dingen van." Nel Schellekens is chefkok van Het Keunenhuis, een 'culinaire proeftuin' in Winterswijk gericht op koken met zoveel mogelijk streekproducten en zo min mogelijk verspilling.

Knapperig en fris

De invasieve Japanse duizendknoop heeft een bijzondere smaak, aldus Schellekens: "Het lijkt op rabarber", zegt ze. "Ik vind het heel erg lekker. Er zit een zuurtje in rabarber, dat zit ook in de duizendknoop. Het is iets knapperiger, frisser en heeft iets meer een citrussmaak.

Japanse duizendknoop eten is niet alleen lekker volgens Schellekens, maar ook nog eens gezond. "Het zit bomvol vitamine C." En de mogelijkheden zijn eindeloos. "Je kunt er een chutney van maken, of een compote. Maar ook tempura of in een curry", aldus Schellekens.

Duizendknoop oogsten

Het oogsten is relatief makkelijk. De scheuten kan je makkelijke afsnijden, als ze 20 tot 30 centimeter lang zijn. "Als je de scheut niet makkelijk kan afsnijden, moet je het laten staan", legt Schellekens uit. De woekeraar verspreid zich razendsnel, ook als het een losse tak is. Het is daarom ook belangrijk om de hele oogst mee te nemen en niks te laten liggen. Ook als je thuis niet alle duizendknoop gebruikt, moet je goed opletten: "Gooi het niet op je composthoop, maar echt in het restafval." Anders gaat de plant in je eigen tuin woekeren.