Spring naar inhoud

Voor de kust van de Engelse graafschappen Cornwall en Devon is de afgelopen maanden een recordaantal mediterrane octopussen gezien. Koepelorganisatie Wildlife Trusts heeft 2025 daarom tot Jaar van de Octopus gedoopt en spreekt van een "explosie" in aantallen. De mediterrane octopus komt weliswaar voor in Engelse wateren, maar in zeer kleine aantallen. Waarnemingen zijn er dan ook nauwelijks, tot dit jaar. Wildlife Trusts zag al een kleine toename in het aantal in 2023, maar dit jaar ligt het aantal waarnemingen volgens het jaaroverzicht nog eens 1.500 procent hoger.

Informatie van lokale vissers bevestigt dat beeld. Cornwall Wildlife Trust schat dat in de voorbije maanden ruim 200.000 octopussen zijn gevangen, meldt The Guardian. De laatste keer dat er zo veel mediterrane octopussen werden gezien en gevangen, was in 1950. De keer daarvoor was in 1900. De huidige toename in het aantal dieren wordt toegeschreven aan de milde winter en het uitzonderlijk warme voorjaar, die tot goede voortplantingskansen voor de soort leiden.

Voorlopig zijn de paringsomstandigheden opnieuw gunstig, waardoor het volgens biologen goed mogelijk is dat in 2026 opnieuw veel mediterrane octopussen zullen worden gespot. De octopus staat ook op de Nederlandse soortenlijst, maar de laatste keer dat er één werd gespot, was in 2017 in de Oosterschelde. De andere waarneming was in 1950. Een woordvoerder van Stichting de Noordzee zegt tegen NU.nl dat er ondanks de toename voor de Engelse kust geen nieuwe waarnemingen zijn geweest.

De Japanse duizendknoop is berucht. Wie hem eenmaal heeft, komt er zelden nog vanaf. De plant duwt alles opzij, breekt door asfalt en beton en trekt zich niets aan van de meest uiteenlopende bestrijdingspogingen. Toch lijkt Zoetermeer de invasieve exoot nu te slim af.

Na jaren van maaien, afdekken, elektrokuteren en afgraven probeerde de gemeente iets nieuws. Op een leeg bouwterrein bij het Edisonpark lag een grote hoop besmette grond maandenlang onder folie en zand. De gebruikte methode heet Roots Reset en komt van Soilwise uit Wageningen.

Soilwise mengt de grond met een voedingsmix van plantaardige oorsprong. Bacteriën die al in de bodem zitten, krijgen zo een zetje. Zij breken de wortels van de duizendknoop af. Zonder zuurstof, onder luchtdichte folie, gaat dat extra snel. De plant legt het loodje.

Sinds 2018 paste Soilwise zijn methode al op meer dan 425 plekken in binnen- en buitenland toe. Met een succespercentage van 97%, volgens Soilwise. Bij een handvol projecten bleef nog 2% van de plant over, meestal door verstoring van het proces, bijvoorbeeld door vandalisme of dieren. Afgraven en thermisch reinigen lukt ook, maar kost bakken geld. Roots Reset is biologisch en goedkoper. 

In Zoetermeer lijkt de aanpak te werken. Na het openmaken van het grondpakket bleek de duizendknoop spoorloos. De gemeente spreekt in het AD van "volledige verwijdering". Toch blijft de plek onder toezicht. De plant is niet voor niets berucht. 

Stadsecoloog André van Kleinwee houdt daarom een slag om de arm. Hij zag de duizendknoop eerder terugkomen van bestrijdingspogingen met heet water, uitsteken, maaien en zelfs de inzet van varkens. Roots Reset is nieuw genoeg om het nog even aan te zien. Over 2 jaar weten we meer. Directeur Ard Reijtenbagh van Soilwise verwacht op basis van analyses geen comeback. Vooralsnog lijkt de horrorplant in Zoetermeer verslagen.