Spring naar inhoud

Tijdens een wandeltocht in Zuid-Limburg zijn zo'n veertig deelnemers gestoken door hoornaars. Twee mensen werden daardoor onwel en moesten naar het ziekenhuis.

Zo'n 7000 mensen doen mee aan de Heuvelland4daagse. Het incident gebeurde vandaag tijdens de tweede etappe, in het bos tussen Scheulder en Ingber. Een deel van de mensen die werden gestoken heeft de wandeltocht vroegtijdig afgebroken, zegt organisator Frits Mullenders tegen l1. Morgenvroeg wordt voor de start extra gecontroleerd op hoornaarsnesten. De mensen die naar het ziekenhuis moesten, maken het weer goed, zegt Mullenders. "Een van hen heeft alweer gemeld dat hij er morgen gewoon bij is."

Volgens de organisatie werden de deelnemers gestoken door de Europese hoornaar, een inheemse wespensoort. De Aziatische hoornaar daarentegen is een invasieve exoot en komt hier sinds enkele jaren ook voor. Ze kunnen beide steken. De Aziatische hoornaar is wat agressiever dan de Europese, maar steken van beide soorten kunnen gevaarlijk zijn voor wie allergisch is.

Incidenten

Recentelijk waren er meerdere incidenten met Aziatische hoornaars. Eerder deze week werd een vrouw uit Amersfoort in haar arm gestoken door een Aziatische hoornaar, meldt het AD. Ze zou dat ternauwernood hebben overleefd. Een professionele verdelger uit België werd deze zomer ook aangevallen. Ook bij hem liep dat bijna fataal af, zegt hij tegen HLN.

De Limburgse imkersbond vangt al hoornaars om ze dan terug te sturen met een zendertje zodat ze de locatie van het nest verraden. De praktijk is dan ook niet nieuw in Vlaanderen. Volgens de bond is het de derde trede in een 2-jarig plan. 

Duur en zwaar

"Maar de huidige zenders zijn duur en zwaar. Enkel grote sterke hoornaars kunnen die dragen. Sommige exemplaren kunnen niet meer vliegen eens ze de zender ophebben", aldus Frans Daems van de Limburgse imkersbond. "Daarom zijn we op zoek naar bedrijven die goedkoper zenders kunnen maken die eenvoudig aan te brengen en op te volgen zijn." 

De imkersbond zit al in vergevorderde gesprekken met een bedrijf. "Daar zijn al haalbaarheidsstudies gedaan", zegt Daems. "Men is bezig met productie en denkt de zenders op het einde van dit jaar te kunnen testen. Dat zou erg welkom zijn. "

Strijd begint in het voorjaar

Hoewel de zenders er nog niet zijn, is er aan hoornaars geen gebrek. Dit jaar werden volgens Daems in Vlaanderen al ongeveer 16.000 koninginnen gevangen. "Naar schatting rond de 3.200 daarvan werden gevangen in Limburg. Dat gebeurt vooral tijdens het voorjaar voor ze echt een nest kunnen beginnen. In heel 2024 lag het gevangen aantal in Limburg tussen de 1.000 en 1.200." 

Foto Elke koningin hoopt een nest zoals het deze te stichten.  Lieven Roux

Elke koningin probeert vanaf het voorjaar een nest te stichten. Als het nest de zomer overleeft, worden tijdens oktober en november in elk nest tussen de 250 en 350 koninginnen geboren. Enkel zij overleven de winter om het volgende jaar een nieuw nest te stichten. De andere hoornaars gaan dood.

Opmerkelijk meer nesten door gunstig weer

Toch is het afwachten of het vroegtijdig vangen van de koninginnen een impact heeft. Dat komt vooral door het weer. "Door gunstige weersomstandigheden overleven veel meer koninginnen de winter en treffen ze de ideale omstandigheden om een nest te bouwen. Daarom worden we nu al geconfronteerd met een opmerkelijk hoger aantal nesten dan vorig jaar", aldus Daems. De imkersbond staaft die bewering door te wijzen op het feit dat gunstig weer er ook voor gezorgd heeft dat andere soorten zoals de honingbij, de Europese hoornaar of de hommel talrijker aanwezig zijn dan vorig jaar. 

Lokpotten zijn niet duurzaam

Een derde manier om de soort te bestrijden zijn lokpotten. Daarmee worden gewone werksters uit het nest gelokt. Die worden dan gevangen en gemerkt om zo ook de richting en de afstand naar het nest te bepalen. "Maar dat is erg tijdrovend. Je kan je afvragen of dat wel vol te houden is op lange termijn", aldus Daems. 

Honingbijen vormen slechts 35 procent van het voedsel van de hoornaar. Ik hou m'n hart vast voor de biodiversiteitFrans Daems, Limburgse Imkersbond

Het vangen van hoornaars in de buurt van bijenkolonies zal volgens de Limburgse imkers ook niet volstaan. "Elk nest heeft 2.000 tot 2.500 werksters. Hoeveel moet je er dan vangen voor je schade toebrengt aan het nest? De sleutel zit hem in het vinden en verdelgen van de nesten voor de soort zich kan voortplanten. Nieuwe zenders moeten dat efficiënter en sneller laten verlopen." 

Daarbij wil de imker het belang van het vangen niet ontkennen. "Het is het enige wat imkers nu kunnen doen. Zo verlicht je wel de druk op de bijen en de biodiversiteit. Honingbijen vormen slechts 35 procent van het dieet van de hoornaar. De overige 65 procent zijn andere insecten of fruit. Wij meten de impact op de bijenpopulaties, maar de druk op de rest van die biodiversiteit is moeilijker te achterhalen", besluit Daems.