Spring naar inhoud

Tag: amerikaanse

Gepubliceerd op Geef een reactie op Amerikaanse kreeft doodt alles in de sloot: ‘We moeten vangen, vangen, vangen’

BRON: NU.NL / 10 MEI 2026 / JOB VAN DER PLICHT

Tientallen miljoenen rode kreeften zwemmen in de Nederlandse sloten. Ze vormen een plaag en de natuur lijdt er flink onder. Zo erg dat het leven uit sloten verdwijnt. Als ingrijpen uitblijft, worden sloten in West-Nederland "een decor zonder spelers". Bezorgd kijkt René Garskamp over een sloot in het kleine Utrechtse natuurgebied Sonsbrug. Hij is boswachter voor zowel het Zuid-Hollands Landschap als het Utrechts Landschap. De sloot waar hij over kijkt is leeg, zoals je op de foto hieronder kunt zien. Er is alleen een modderige bodem te zien. "Het wordt een decor zonder spelers", zegt hij.

Beeld: Job van der Plicht

Op het oog is het alsof dat decor een prachtige oud-Hollandse ansichtkaart is: hooilanden vol bloemen en een rij knotwilgen langs de sloot. Maar in die sloot is het stil. Er zwemmen geen vissen, salamanders of waterinsecten. Ook ontbreekt het geluid van kikkers. Tot een jaar of vijf geleden zat de sloot nog vol leven. De sloot zou nu dichtgegroeid moeten zijn met waterplanten. Er zouden snoeren van paddeneitjes aan vast moeten zitten en waterinsecten, vissen, kikkers en salamanders zouden in de sloot moeten leven. Maar de sloot is leeg. "Er groeien alleen nog maar algen", vertelt Garskamp somber. De dader is dus de Amerikaanse rivierkreeft. De kreeften zijn massaal aanwezig in de waterrijke delen van Nederland. "En ze vreten alles op", zegt Garskamp. "Ik maak me echt grote zorgen."

Kreeften knippen en graven veel kapot

Garskamp is niet de enige. Vooral in het westen van Nederland zitten natuurbeheerders en waterschappen met de kreeften in de maag. Het gaat om verschillende soorten kreeften uit Noord-Amerika, die vaak op een hoop worden geveegd tot rode Amerikaanse rivierkreeft. Enkele decennia geleden werden ze voor het eerst in de natuur gezien, waarschijnlijk doordat ze zijn ontsnapt of uitgezet. De kreeften konden zich massaal verspreiden, doordat ze in eerste instantie geen natuurlijke vijanden kenden en tot wel zeshonderd jonge kreeftjes per keer kunnen krijgen. Exacte cijfers zijn er niet, maar naar schatting gaat het inmiddels om tientallen miljoenen kreeften, verspreid over de waterrijke delen van Nederland.

Met hun gewoel en gegraaf maken ze heldere sloten troebel. Veel diersoorten kunnen daardoor niet overleven. Als ze al niet opgegeten worden door de kreeften. Want de Amerikaanse rivierkreeft eet zo ongeveer alles wat op zijn pad komt. Visjes, eitjes van kikkers, padden en salamanders en ze knippen waterplanten stuk. Krabbenscheer is bijvoorbeeld een van de waterplanten die verdwijnen door het geknip van de kreeften.

De plant had het al moeilijk door water dat niet overal even schoon is. Verschillende libellensoorten zijn dan weer afhankelijk van krabbenscheer. En de kreeften graven ook nog eens holletjes in de oevers van sloten, die daardoor instabiel worden, zoals je op onderstaande foto ziet.

Beeld: Zuid-Hollands Landschap

Onenigheid over betalen van rekening

Waterschappen maken zich daarom al langer grote zorgen over de aanwezigheid van de kreeften. Inmiddels kun je weleens een meeuw, fuut of reiger zien die een Amerikaanse rivierkreeft eet. Maar het zijn er zoveel dat er voor andere dieren niet tegenop te eten is. Verschillende waterschappen zijn pilots gestart om te kijken wat de effectiefste manier is om de kreeften te vangen. Maar een centrale aanpak is er niet.

Bovendien is de vraag wie het vangen moet betalen. Het Hoogheemraadschap van Delfland is dit jaar begonnen met het vangen van de Amerikaanse rivierkreeft op uiteindelijk 170 plekken. Dat kost 13 miljoen euro. Het hoogheemraadschap vindt dat het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur dat bedrag moet betalen, maar daar zijn ze het in Den Haag niet mee eens. "We moedigen grootschalig vangen aan, maar de kosten ervan liggen bij het waterschap", zegt een woordvoerder.

Beeld: Zuid-Hollands Landschap/Ruben Ariaans

'Zorgen over voortbestaan padden en salamanders'

De discussie over wie het kreeftenprobleem moet oppakken speelt al langer. Voor de zomer hoopt het ministerie met een plan te komen waarin de verantwoordelijkheden duidelijker verdeeld zijn. Daarnaast moeten nieuwe regels het makkelijker maken om de kreeften te vangen. Nu mogen alleen professionele vissers de kreeften vangen. Medewerkers van waterschappen mogen dat alleen met een ontheffing. Dat betekent dat als bijvoorbeeld muskusrattenvangers ook kreeften vangen, ze de kreeften weer vrij moeten laten. Nieuwe regels moeten die voorwaarden versoepelen.

Boswachter Garskamp vindt dat het daar hoog tijd voor wordt. "We zijn al veel te laat. Ik maak me grote zorgen over het voortbestaan van de gewone pad, heikikker en kamsalamander. Dat zijn soorten die karakteristiek zijn voor het Nederlandse landschap." Omdat er al zoveel Amerikaanse rivierkreeften zijn en omdat ze zich snel vermenigvuldigen, is uitroeien een lastige klus. "We moeten vangen, vangen, vangen. Als we hoeveelheid eerst eens terugbrengen, dan stort zo'n populatie in", zegt Garskamp. Of het uiteindelijk lukt alle kreeften uit de sloot te vissen is de vraag. "Maar er moet in ieder geval een wil zijn. Ik heb het idee dat die nu ontbreekt."

Gepubliceerd op Geef een reactie op Waterschap gaat strijd aan met rivierkreeft en legt rekening bij Rijk

BRON: NOS - NIEUWSUUR

Al jaren worden Nederlandse rivieren geteisterd door een beestje van nog geen 20 centimeter lang: de Amerikaanse rivierkreeft. De exoot richt veel schade aan aan oevers en dijken en vormt een bedreiging voor inheemse diersoorten. Waterschappen en het Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur wijzen al jaren naar elkaar als het gaat om de verantwoordelijkheid voor de bestrijding.

Het Hoogheemraadschap van Delfland, het waterschap in en rond Delft, Den Haag en Rotterdam, is dat beu en is daarom deze week zelf begonnen met de grootschalige vangst van de kreeftjes. De kosten, ruim 7 miljoen euro, wil de organisatie verhalen op de overheid. Maar de verantwoordelijk minister is niet van plan die rekening te betalen.

Tientallen miljoenen beestjes

De Amerikaanse rivierkreeft kwam in de jaren 80 onbedoeld naar Nederland, mogelijk door een ontsnapping uit een aquarium of doordat iemand het beestje vrijliet in de natuur. Vanaf 2005 begon het dier zich pas echt in rap tempo te verspreiden. "Het is maar een klein beestje, maar het zijn er tientallen miljoenen. En dat is precies het probleem", zegt ecoloog Wilco de Bruijne. Inmiddels komt de kreeft voor in bijna alle binnenwateren in Nederland. Vooral in het westen van het land zorgt dit voor problemen:

De Amerikaanse rivierkreeft is een alleseter. Het dier doet zich tegoed aan waterplanten, waterinsecten en eitjes van amfibieën en vissen. "Dit heeft een enorme impact op de waterkwaliteit", zegt De Bruijne. "En als de rivierkreeft een hoge populatie bereikt, zie je dat die als enige nog overblijft."

Tientallen miljoenen

Alleen al in het gebied van Delfland gaat het om tientallen miljoenen kreeften. Maar ondanks de grote problemen die de kreeft veroorzaakt, is er volgens Stijn van Boxmeer van het hoogheemraadschap nauwelijks werk gemaakt van bestrijding. "Op onderzoek en enkele pilots na - die wel werden gefinancierd door het ministerie - gebeurde er niets op grote schaal." Delfland is het eerste waterschap dat nu met een grootschalig project begint. Dit jaar op tien locaties, volgend jaar op 170.

Wilkin de Boer en Remko Anker zijn beroepsvissers, die normaal op paling vissen. Sinds vorige maand vangen ze rivierkreeften voor het Hoogheemraadschap van Delfland. De beestjes belanden uiteindelijk bij restaurants en groothandels:

Wilkin vangt massa's rivierkreeften, maar ze opeten vindt hij 'te veel pielemozen'

De rekening voor het project gaat naar het Rijk, want volgens de Unie van Waterschappen ligt daar de verantwoordelijkheid voor de bestrijding van de kreeft. De Unie beroept zich op een Europese wet die voorschrijft dat lidstaten een eliminatieplicht hebben bij schadelijke uitheemse planten en dieren.

Minister betaalt de rekening niet

Maar volgens landbouwminister Jaimi van Essen is het volledig uitroeien van de kreeft allang een gepasseerd station. "En op het moment dat je het niet meer kunt bestrijden, maar moet overgaan op beheersen, hebben we in Nederland de verantwoordelijkheden verdeeld." Volgens de minister ligt de taak om de opmars van de kreeft een halt toe te roepen ook bij de waterschappen en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. "Ik ben met hen in overleg om dat gezamenlijk te doen, maar wel ieder vanuit zijn eigen verantwoordelijkheid." Dat zijn ministerie opdraait voor de rekening van het project van het Hoogheemraadschap van Delfland, ziet de minister "vooralsnog" niet gebeuren.

Van Essen zegt ook dat zijn ministerie alleen verantwoordelijk is voor kwetsbare natuurgebieden, en de waterschappen voor de kwaliteit van het water in alle andere gebieden. Maar de waterschappen bestrijden dat. Volgens Boxmeer van het Hoogheemraadschap van Delfland is de tijd van oeverloos overleg voorbij. "Als we met elkaar geen duidelijk beeld krijgen wie waarvoor verantwoordelijk is, blijven we praten, terwijl de rivierkreeft zich blijft voortplanten. Dat kan niet."