Spring naar inhoud

Categorie: bestrijding

Gepubliceerd op Geef een reactie op NDFF roept professionals op: gebruik het Alertsysteem voor snelle detectie van invasieve exoten tijdens het veldseizoen 

BRON: KENNISNETWERK INVASIEVE EXOTEN / 5 MAART 2026

Boomwurger (foto: Dirk Dijkshoorn), rode Amerikaanse rivierkreeft (foto: Niek Palmen),
Muskusrat (foto: Thomas Kruider)

Het NDFF Alertsysteem helpt professionals om invasieve exoten vroeg te detecteren, vooral tijdens het veldseizoen. In maart start voor veel beheerders, toezichthouders en beleidsmakers de periode waarin snelle signalering het verschil maakt tussen een klein incident en een groot, kostbaar probleem. Vroege detectie van invasieve exoten en plaagsoorten is daarbij cruciaal. Het NDFF Alertsysteem zorgt dat nieuwe, gevalideerde waarnemingen direct in beeld komen, op het moment dat ingrijpen nog eenvoudig en betaalbaar is.

Volgens Bart Grutters, adviseur datakwaliteit bij de NDFF, is dat precies waar het systeem het verschil maakt: “Professionals willen vooral vroegtijdig weten waar invasieve exoten zich vestigen. Alerts geven die informatie zo snel mogelijk. Maar dan moet er wél een waarneming in de NDFF staan. Daarom zijn de vele ogen en oren van vrijwilligers én professionals in het veld zo belangrijk.” 

Met automatische e‑mailalerts bij nieuwe, gevalideerde waarnemingen van door jou geselecteerde soorten en gebieden ben je altijd op tijd. Zo kun je direct schakelen, schade beperken en kosten voorkomen. Het NDFF Alertsysteem is gratis beschikbaar voor alle professionals die met NDFF‑gegevens werken.

Actueel voorbeeld: boomwurger vraagt om snelle actie

Boomwurger staat sinds kort op de Europese Unielijst. Deze snelgroeiende klimplant kan bomen insnoeren en is in Nederland al op enkele plekken gevonden. Omdat de soort zich nog beperkt heeft verspreid, is in het Staatscourant‑besluit van februari 2026 vastgelegd dat volledige uitroeiing het doel is. Vroege detectie is daarom essentieel. Een alert op boomwurger zorgt dat professionals direct reageren op nieuwe vindplaatsen, juist in de fase waarin bestrijding nog eenvoudig is.

boomwurger invasieve exoot
Boomwurger, foto: Dirk Dijkshoorn, Verspreidingsatlas

Waarom vroege detectie cruciaal is: 

Invasieve exoten verspreiden zich vaak sneller dan beheerders kunnen bijhouden. Een kleine populatie kan binnen weken uitgroeien tot een probleem dat watergangen verstopt, biodiversiteit aantast of risico’s oplevert voor infrastructuur en volksgezondheid. 

  • Schade aan natuur en waterkwaliteit Watercrassula kan complete waterlichamen overwoekeren en zuurstoftekort veroorzaken. 
  • Risico’s voor mens en dier Reuzenberenklauw en eikenprocessierups vormen directe gezondheidsrisico’s. 
  • Kosten voor beheer en herstel Japanse duizendknoop en Amerikaanse rivierkreeften veroorzaken schade aan oevers, funderingen en waterwerken. 

Vroege signalering is daarom essentieel. Het NDFF Alertsysteem geeft professionals een voorsprong: je ziet nieuwe waarnemingen direct, zonder zelf te hoeven zoeken in het Uitvoerportaal. 

Voor wie is het NDFF Alertsysteem bedoeld? 

Het systeem is ontwikkeld voor professionals die verantwoordelijk zijn voor beheer, toezicht, beleid of monitoring van natuur en buitenruimte: 

  • Gemeenten – snel ingrijpen in wijken, plantsoenen en langs wegen 
  • Waterschappen – waterkwaliteit en doorstroming bewaken 
  • Provincies – verspreiding van nieuwe exoten vroeg herkennen 
  • Terreinbeheerders (TBO’s) – inzicht in exoten op eigen terreinen 
  • Landelijke beheerders zoals RVO, ProRail, Rijkswaterstaat, TenneT
  • Soort- en validatie-experts – sneller controleren en valideren 

Niet bedoeld voor particulieren, hobby‑natuurliefhebbers of recreatief gebruik. 

Wat doet het NDFF Alertsysteem? 

  • Automatische e‑mailalerts bij nieuwe, gevalideerde waarnemingen 
  • Jij kiest zelf: soort(en), gebied en ouderdom van meldingen 
  • Overzichtelijk webportaal met al jouw alerts 
  • Werkt aanvullend op het Uitvoerportaal (vervangt dit niet) 
  • Apart account nodig voor toegang 

Praktijkvoorbeelden: wat levert het op? 

De professionals die hieronder aan het woord komen, zijn allemaal actieve gebruikers van het NDFF Alertsysteem. Ze ontvangen dagelijks of wekelijks alerts en gebruiken deze meldingen direct in hun werkprocessen. Het gaat om experts die verantwoordelijk zijn voor monitoring, bestrijding of beleidsadvies binnen hun organisatie. 

Gepubliceerd op Geef een reactie op Gemeenten delen hoornaarvallen uit nu provincie strijd tegen insect opgeeft

BRON: NHNIEUWS / 29 MAART 2026 / REMBRANDT VAN DER HEIJDEN

Inwoners van Aalsmeer en Amstelveen krijgen via de gemeente speciale vallen om de Aziatische hoornaar te vangen en zo de populatie in te dammen. Dat is nodig nu de provincie Noord-Holland een stap terugdoet in de bestrijding. In het vroege voorjaar is het nog stil in Aalsmeer en bijen laten zich nauwelijks zien. Maar dat betekent niet dat de Aziatische hoornaar er niet is. Volgens de gemeente en lokale imkers zit het insect er wel degelijk en vormt hij een groeiend risico voor de gezondheid en biodiversiteit. 

Sering moet blijven

In de historische tuin aan het Praamplein, wijst tuinmeester Hen Bax op de sering, waar Aalsmeer bekend om staat. Juist hier draait alles om bestuiving. En daar wringt het, zegt imker Eric van der Meer, terwijl hij bij zijn bijenkasten staat. Bijen vliegen af en aan met stuifmeel, maar krijgen steeds vaker te maken met de nieuwe vijand. “De hoornaar is op zoek naar makkelijke prooien en die zweeft als een soort helikopter voor de kast, waardoor de bijen de kast niet meer uit durven.” Het gevolg is dat het volk verzwakt en uiteindelijk kan sterven, met directe gevolgen voor bestuiving.

Ilex-teler Karlo Buijs is al generaties actief in de regio. "Je bent afhankelijk van het weer en de bij", zegt hij. Als de bij wegvalt, kan de schade groot zijn. "Het kan soms wel de helft schelen en als je voor een hele mooie tak tweeënhalve euro hebt, reken maar uit en als alles zo is, gaat dat toch wel enorm in de papieren lopen."

Volgens onderzoeker Arnold van Vliet van de Wageningen University & Research zijn die zorgen terecht, al plaatst hij ook een nuance. Volgens Van Vliet zijn er weinig harde cijfers over de totale impact die de komst van de Aziatische hoornaar kan hebben. "Maar ze zullen zeker een effect hebben daar." Hij twijfelt of het plaatsen van vallen veel gaat helpen. Hij noemt het 'een druppel op een gloeiende plaat.' 

Samen met de imkervereniging zetten Aalsmeer en Amstelveen in op bewoners. Wijkcoördinatoren brengen vallen langs waarmee koninginnen gevangen moeten worden, zodat zij geen nieuwe nesten kunnen bouwen.

Gevaar van nesten

Volgens de gemeenten gaat het niet alleen om economische schade door verlies van bijenvolken, maar zijn er ook zorgen over gezondheidsrisico’s, bijvoorbeeld als een nest bij kwetsbare mensen hangt of voor gevaarlijke verkeerssituaties zorgt. De werking is simpel, legt coördinator Nathalie van der Meer uit. “Onderin zit een zoete lokstof, daar komen de hoornaars op af en dan komen ze in het bovenste gedeelte terecht, want ze willen naar het licht, en als ze daar doorheen zijn dan zitten ze vast.” Andere insecten kunnen via kleine openingen ontsnappen.

Wie denkt een hoornaar te hebben gevangen, kan dat melden via de Fixi-app. Die melding komt bij de gemeente terecht en wordt doorgestuurd naar imkers voor controle en afhandeling. Toch blijft de vraag hoeveel effect het heeft. “Gezien de enorme uitbreiding van de populatie is dat denk ik een druppel op een gloeiende plaat”, aldus Van Vliet. Voorlopig hopen gemeenten en imkers vooral op betrokken bewoners. Want volledig stoppen lukt niet meer, maar beperken misschien nog wel.

Reactie provincie

De provincie Noord-Holland laat weten dat de aanpak is aangepast omdat volledige uitroeiing, ondanks intensieve inzet sinds 2023, niet haalbaar blijkt en het aantal nesten blijft toenemen. Vanaf 2026 wordt daarom gekozen voor een gerichte aanpak, waarbij alleen nesten worden verwijderd die een risico vormen voor natuur, veiligheid of bij acuut steekgevaar. Daarbij blijft de provincie samenwerken met imkers en gemeenten en zijn meldingen van inwoners essentieel.